Up next in 10
Auzef Arkeolojiye Giriş 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/08/23/arkeolojiye-giris-2025-2026-vize-sorulari/
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Lolo Nooolo platformuna hoş geldiniz.
0:02
Bugün arkeolojiye giriş dersinin
0:04
2025-2026
0:06
vize hazırlık konularını masaya
0:07
yatırıyoruz. Sınav haftası kapıya
0:09
dayanmışken zamanınızın ne kadar
0:11
kıymetli olduğunu çok iyi biliyorum. Bu
0:13
yüzden lafı hiç uzatmadan doğrudan en
0:15
çok puan getirecek en kritik detaylara
0:18
odaklanacağımız bu incelemeye hemen
0:20
başlayalım. Hedefimiz belli. Bilgileri
0:22
zihninize kazımak ve o sınavı rahatça
0:24
geçmek. Önümüzde çok net üç ana durak
0:28
var. Önce arkeolojinin temellerini
0:30
atacağız. Ardından kültürel miras ve
0:32
müzecilik diyeceğiz. Ve son olarak da
0:34
Anadolu uygarlıklarına uzanacağız. Bu
0:36
şekilde bölümlere ayırmak sınav anında o
0:39
bilgileri beyninizin doğru çekmecesinden
0:41
çıkarmanıza inanılmaz yardımcı olacak.
0:44
Birinci bölüm arkeolojinin temelleri.
0:47
Bakın sınavlarda çok sık karşımıza çıkan
0:49
klasik bir tuzakla başlayalım. Arkeoloji
0:52
ve definecilik arasındaki fark.
0:54
Arkeoloji dediğimiz şey geçmiş
0:56
toplumları ve onların kültürlerini
0:58
anlamaya çalışan, bunu yaparken de
1:00
bilimsel yöntemler kullanan son derece
1:02
disiplinli bir alandır. Yani amaç o eski
1:04
yaşamlara dair ipuçları yakalamaktır.
1:07
Ama definecilik dediğimizde işin rengi
1:10
tamamen değişiyor. Eğer işin ucunda
1:12
ticari bir kazanç, eski eserleri bulup
1:14
satma gibi bir gaye varsa işte o
1:16
defineciliktir ve arkeolojinin temel
1:18
felsefesiyle uzaktan yakından alakası
1:21
yoktur. Şıklarda ticari kazanç veya
1:23
satış kelimelerini gördüğünüz an o
1:25
seçeneğin üzerine hemen çizebilirsiniz.
1:27
O kesinlikle arkeoloji değildir. Peki
1:30
bir arkeolog sahaya inip hemen ilk
1:33
gördüğü yere kazmayı vurur mu?
1:35
Kesinlikle hayır. Her şeyden önce survey
1:39
yani yüzey araştırması dediğimiz hayati
1:41
bir ilk adım var. Kazıdan önce arazide
1:45
günlerce yürünür. Potansiyel buluntu
1:47
alanları tek tek haritalandırılır.
1:50
Sınavda bu ön araştırma safhasının adı
1:52
karşınıza çıkarsa arayacağınız o sihirli
1:55
kelime tam olarak bu. Survey. İsim
1:58
ezberlemenin bazen sıkıcı olabildiğini
2:00
biliyorum ama şu ismi kesinlikle
2:02
aklınızın bir köşesine yazmalısınız. C.
2:05
C. Winkleman. Kendisi 18. yüzyılda sanat
2:08
tarihinin kurucusu kabul ediliyor. Neden
2:10
mi bu kadar önemli? Çünkü klasik Yunan
2:13
ve Roma eserlerini ilk kez sistemli bir
2:15
şekilde sınıflandıran kişi ta
2:17
kendisidir. Doğrudan bir bilgi ya da
2:19
eşleştirme sorusu arıyorsanız bu isim
2:22
sınav kağıdında parlayacaktır.
2:24
İkinci bölüm: Kültürel Miras ve
2:26
Müzecilik. Kültürel miras konusuna
2:28
geldiğimizde çok net bir çizgi çekmemiz
2:31
gerekiyor. Mirası temelde ikiye
2:33
ayırıyoruz. Somut ve somut olmayan. Olay
2:36
aslında tamamen fiziksel varlıkla
2:38
ilgili. Eğer bir şeye
2:39
dokunabiliyorsanız, mekansal bir
2:41
bütünlüğü varsa, örneğin antik bir
2:43
tiyatro, tarihi bir türbe veya bir kaya
2:46
resmi, işte bu somut mirastır. Ama
2:49
dilden dile aktarılan bir destan, bir
2:51
gelenek, ninni veya bir kara göz hacıvat
2:54
gölge oyunu düşünün. Ortada fiziksel bir
2:56
kalıntı yok değil mi? İşte bu da somut
2:58
olmayan kültürel mirastır. Bu ayrımı
3:00
kafanızda oturttuğunuzda inanın bana
3:02
birçok soruyu saniyeler içinde
3:04
çözeceksiniz. UNESCO listeleri her zaman
3:07
banko soru potansiyeli taşır.
3:09
Türkiye'nin somut olmayan kültürel miras
3:11
listesine sunduğu bazı değerlere dikkat
3:13
edelim. Sıra gecesi, Tören Keşkeyi,
3:16
Kırkpınar yağlı güreşleri ve Yaren.
3:18
Bunlar cepte. Ama burada çok dikkatli
3:20
olmanız gereken küçük bir çeldirici var.
3:23
Test hazırlayanlar şıklara hat sanatını
3:25
koymayı çok severler. Hat sanatı
3:27
sonradan listeye girmiş olsa da klasik
3:29
müfredat mantığında bu genellikle tuzağa
3:31
düşürmek için kullanılır. Lütfen o şıka
3:34
atlamayın.
3:35
Biraz da sanayi ve teknoloji diyelim.
3:37
Tarımsal peyzajlar, barajlar, devasa
3:41
maden işleme sahaları, eski fabrikalar,
3:43
köprüler veya tarihi demir yolları.
3:46
Bunlar sadece eski püskü yapılar
3:48
değildir. Doğrudan endüstriyel miras
3:51
olarak adlandırılırlar. Yani soruda
3:53
köprü, fabrika ya da demir yolu
3:55
görürseniz gözleriniz şıklarda hemen
3:58
endüstriyel miras seçeneğini arasın.
4:00
Biliyor muydunuz? Bugün sürekli
4:02
kullandığımız müze kelimesinin aslında
4:04
çok havalı bir mitolojik geçmişi var.
4:07
Klasik Yunan ve Roma uygarlıklarında
4:09
sanatçılara ve düşünürlere ilham
4:11
verdiklerine inanılan esin perileri yani
4:13
Musalar vardı. İşte müze kelimesi de tam
4:16
olarak bu ilham veren Musa kelimesinden
4:18
türemiştir. Musa ve müze. Harika bir
4:21
detay değil mi? Sınavda çıkarsa
4:23
gülümseyerek işaretleyeceğinize eminim.
4:25
Gelelim tarihimizdeki o meşhur ilklere.
4:28
Biliyorsunuz ilkler sınavlarda sorulmak
4:30
için vardır. Kurumsal müzeciliğin temeli
4:33
Osmanlı'da atılıyor ve ilk müze-i
4:35
Hümayun Aya İrini'de açılıyor. Peki ya
4:38
ilk özel müze unvanı? O da Vehbi Koç
4:41
Vakfına bağlı olan Sadber Kanız Müzesine
4:43
ait. Aya İrini ve Sadber Hankan'ın
4:46
müzesi. Bu ikiliği mutlaka zihninizde
4:48
eşleştirin. Osmanlı ve kültürel miras
4:51
demişken o devasa yapıların yüzyıllar
4:53
boyunca nasıl ayakta kaldığını hiç
4:55
düşündünüz mü? Tabii ki vakıf sistemi
4:58
sayesinde vakıflar sadece sıradan hayır
5:00
kurumları değildi. Hanların, hamamların,
5:03
medreselerin ve camilerin nesiller boyu
5:05
bakımını ve onarımını üstlenen, bu
5:07
kültürel mimarinin günümüze ulaşmasını
5:09
sağlayan çok güçlü bir sistemdi. 3ünc
5:12
bölüm, Anadolu uygarlıkları. Tarih
5:15
şeridinde şöyle hızlıca bir gezintiye
5:17
çıkalım. Çünkü dönemleri kritik
5:18
olaylarla eşleştirmek işinizi inanılmaz
5:21
kolaylaştıracak. Neolitik dönem
5:23
denilince aklınıza hemen o dünyaca ünlü
5:26
yerleşimlerimiz gelsin. Çatal Höyük,
5:28
Hacılar ve Çay önü. Mezolitik döneme
5:31
geçtiğimizde ise harika bir devrim
5:33
yaşanıyor. İnsanın en sadık dostu olan
5:35
köpek evcilleştiriliyor ve nihayet demir
5:38
çağı. Burada sahneye Lidyalılar çıkıyor.
5:41
Taka susul verip sikkeyi yani parayı
5:44
icat ederek tüm dünya ticaret talihini
5:46
baştan yazıyorlar. Bir tık da coğrafya
5:49
konuşalım. Anadolu'nun demografisini
5:51
kökten değiştiren Ege göçleri, diğer
5:54
adıyla deniz kavimleri göçü yaşandığında
5:56
dorlar dediğimiz topluluk tam olarak
5:58
nereye geldi? Bugün o çok sevdiğimiz
6:01
tatil beldelerinin olduğu yere yani
6:03
Muğla ve civarına, antik adıyla Karıya
6:06
veya Doris bölgesine. Şıklarda kafanızı
6:08
karıştırmak için iyonlar ya da Frigler
6:11
gibi isimler verebilirler. Ama Muğla
6:13
bölgesi diyorsa cevap tartışmasız
6:14
doğrulardır. Yine çok spesifik.
6:17
Dolayısıyla sında çıkma ihtimali yüksek
6:19
bir terimle karşı karşıyayız. Trofeyum.
6:22
Antik Yunan ve Romalılar bir savaşı
6:24
kazandıklarında öylece evlerine
6:26
dönmüyorlardı. Düşmandan ele
6:28
geçirdikleri kılıçları, kalkanları,
6:30
zırhları bir ganimet istifi şeklinde üst
6:33
üste yoğuyor ve bunu o zafere adanmış
6:35
devasa bir anıt haline getiriyorlardı.
6:38
İşte bu savaş ganimetlerinden oluşan
6:40
anıta trofeyum diyoruz. Sınavda bu
6:43
ganimet istifi kelimelerini
6:44
yakaladığınız an hemen trofeyumu
6:46
işaretleyin. Felsefi ve kültürel
6:49
temeller üzerine bir soru gelirse neyin
6:51
doğru olduğundan ziyade neyin olmadığını
6:54
bilmek bazen daha hayat kurtarıcıdır.
6:56
Mesela batı analitik düşüncesinin
6:58
temeline bakalım. Burada bilginin
7:00
kuramsallaşması, doğada bir düzen
7:02
aranması ve evrensel bir gelişim fikri
7:05
vardır. Ama eğer şıklarda belli bir
7:07
merkeze aşırı bağlı, dışa kapalı, lokal
7:10
veya dogmatik bir yaklaşım görüyorsanız
7:12
bu kesinlikle batı düşüncesinin bir
7:14
temeli değildir. Bu ayrımı yapmak çok
7:16
kritik. Yakın tarihe gelirsek karşımıza
7:19
Atatürk'ün Türk tarih tezi çıkıyor. Bu
7:22
tez Türklerin Anadolu'ya dışarıdan
7:24
geldiğine, farklı göç yollarıyla bağları
7:27
olduğunu ve en önemlisi bu coğrafyadaki
7:29
eski uygarlıkların haklı mirasçıları
7:32
olduklarını savunur. Burada çok net
7:34
tarafsız bir inceleme yapıyoruz. Lütfen
7:36
testlerde Türkler tamamen izole bir
7:39
medeniyettir. Kimseyle bağı yoktur gibi
7:41
ifadeler içeren dışlayıcı şıklara
7:43
düşmeyin. Türk tarih tezi kesinlikle
7:45
böyle bir izole veya dışlayıcı yapıyı
7:47
savunmaz. Aksine ortak kökleri ve
7:50
kültürel mirası vurgular. İşte bu kadar.
7:53
Sınavda karşınıza çıkacak en kritik
7:55
bilgileri ve o kurnazca hazırlanmış
7:57
tuzakları bir bir deşifre ettik. Umarım
8:00
bu zihinsel yapılandırma konuları çok
8:02
daha net anlamanızı sağlamıştır. Bizde
8:05
hepinize şimdiden büyük başarılar
8:06
diliyorum. Bugün üzerinden geçtiğimiz bu
8:09
konularla ilgili çıkmış soruları çözmek
8:11
ve kendinizi denemek için lolonolo.com
8:13
adresini ziyaret edebilirsiniz. Hazır
8:16
konusu geçmişken sizinle şu soruyu
8:17
paylaşarak bitirmek istiyorum. Sizce
8:20
binlerce yıl önceki bu arkeolojik
8:22
temeller bugün kendi kültürel
8:23
mirasımıza, yaşadığımız şehirlere bakış
8:25
açımızı halen ne kadar şekillendiriyor?
8:28
üzerine düşünmeye değer. Görüşmek üzere.
Jobs & Education