Up next in 10
Auzef Anne Çocuk Beslenmesi 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/05/16/anne-cocuk-beslenmesi-2025-2026-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Bu yepyeni incelememize
0:02
hoş geldiniz. Bugün insan vücudunun o
0:04
muazzam mimari planını deşifre etmek
0:07
için buradayız. Bu konu dışarıdan
0:08
bakıldığında sadece bir anne çocuk
0:10
beslenmesi sınav özeti gibi durabilir
0:12
biliyorum ama inanın bana aslında
0:14
yaşamın ta kendisinin nasıl inşa
0:16
edildiğini, büyüdüğünü ve onarıldığını
0:18
anlatan nihai bir rehber bu. Karmaşık
0:21
bilimsel verileri net ve akılda kalıcı
0:23
bir şekilde kavramak istiyorsanız
0:25
kesinlikle doğru yerdesiniz. Hadi
0:27
vücudumuzun mimarisini birlikte inşa
0:29
edelim. Şimdi lafa girmeden önce size
0:32
tuhaf gelebilecek bir soru sormak
0:33
istiyorum. Bir bayram ziyafetiyle
0:36
bağırsaklarınızdaki o minicik
0:37
mikroskopik villusları arasında nasıl
0:40
bir bağ olabilir? İlk bakışta hiçbir
0:42
alakası yokmuş gibi duruyor değil mi?
0:44
Ama aslında o sosyal birleştirici
0:47
ritüellerin hemen arkasında
0:49
hücrelerimizde harıl harıl çalışan
0:51
devasa ve görünmez bir biyolojik sistem
0:53
yatıyor. Yani yediğimiz her lokma sadece
0:56
bir gelenek değil. Kelimenin tam
0:58
anlamıyla hücresel bir inşaat malzemesi.
1:01
Peki hadi hemen konuya dalalım. Bugün bu
1:03
devasa konuyu beş temel parçaya
1:05
ayırıyoruz. Önce temel yapı taşlarına
1:07
bakacağız. Sonra elzem yağı asitlerine
1:09
geçeceğiz. 3üncü sırada enerji ağımız
1:12
karbonhidratlar var. 4. adımda yaşamın
1:14
mimarları proteinleri inceleyip son
1:16
olarak hastalıklar ve beslenme tedavisi
1:19
ile kapanış yapacağız. Birinci bölümümüz
1:22
beslenmenin temel yapı taşları. Biliyor
1:24
musunuz gıda sadece arabanın deposunu
1:27
doldurduğumuz bir yakıt değil. Olayın
1:28
iki bambaşka boyutu var. Bir anda
1:30
fizyolojik işlevi duruyor. Yani bize
1:32
enerji sağlaması ve hücrelerimizi
1:35
yenilemesi. Diğer yandaysa sosyal işlevi
1:37
var. doğumlarda, evliliklerde,
1:39
bayramlarda sofraların bizi bir araya
1:41
getirmesi işin hem bu kutlama kısmını
1:44
hem de fiziksel tarafını anladığımızda
1:46
beslenme biliminin aslında günlük
1:48
hayatımızın ta kendisi olduğunu çok daha
1:50
iyi kavruyoruz. Gelelim ikinci
1:52
bölümümüze. Yağ asitleri yani elzem
1:55
olanlar. Şimdi biraz daha spesifik
1:57
sınavda karşınıza çıkması çok muhtemel
2:00
gerçeklere odaklanıyoruz. Beslenme
2:02
biliminde elzem ya da esansiyel lafını
2:04
duyduğunuzda aklınıza hemen tek bir
2:06
ampul yanmalı. Vücudun bunu kendi
2:08
kendine üretemiyor. Linoleik asit, alfa
2:11
linolenik asit, araşidonik asit ve
2:13
EPADH. Bunları dışarıdan almak
2:15
zorundayız. Nokta. Diğer yanda ise
2:18
vücudumuzun üretebildiği elzem olmayan
2:20
yağ asitleri var. Mesela N9 serisinden
2:23
oleik asit buna harika bir örnektir.
2:26
İşte bu ayrım inanılmaz kritik. Omega 3
2:29
ve omega 6 karmaşasına bir son verelim.
2:32
Omega 3 yani en üç kaynakları balık yağı
2:35
ve keten tohumu yağıdır. Omega 6 yani en
2:38
altı kaynakları ise mısır yağı ve soya
2:40
fasulyesi yağıdır. Bu ikisini birbirine
2:42
sakın karıştırmayın. Balık yağı
2:44
kesinlikle N3'tür. Bunu zihninizde net
2:47
bir fotoğraf gibi saklayın. Tabii
2:49
yağlardan konuşup da kolesterolü es
2:51
geçmek olmaz değil mi? Hani şu hep
2:53
duyduğumuz iyi ve kötü kolesterol
2:55
meselesi. HDL bizim iyi kolesterolümüz.
2:59
Az önce bahsettiğimiz o faydalı doymamış
3:01
yağlar var ya işte onlar doğrudan HDL
3:04
seviyenizi arttırır. Buna karşılık LDL
3:06
ve VLDL kötü kolesterol olarak bilinir.
3:09
Damar sağlığınız için kimin dost, kimin
3:12
düşman olduğunu bilmek şart. Üçüncü
3:14
durağımız karbonhidratlar. Yani
3:17
vücudumuzun devasa enerji ağı. Onları
3:20
sadece kilo aldıran basit şekerler gibi
3:23
düşünmeyi bırakmanın tam zamanı.
3:25
Karbonhidratlar yiyeceklere tat verir
3:27
veya jel yapısını oluşturur. Evet,
3:30
bağırsak hareketlerini de arttırırlar.
3:32
Bu da doğru. Ama durun, asıl süper
3:34
güçleri ne biliyor musunuz? Protein
3:36
tasarrufu sağlamaları. Yani yeterli
3:38
karbonhidrat alırsanız vücudunuz sırf
3:40
enerji bulmak için o çok değerli yapısal
3:42
proteinleri yakıp ziyan etmez. Bir de
3:44
unutmadan su ve elektrolit dengemizi
3:46
koruyan gizli kahramanlar da yine
3:48
onlardır. Şimdi bunu zihnimizde ufak bir
3:52
not kartı gibi tutalım. Hiperglisemi
3:54
eşittir yüksek kan şekeri. Hipoglisemi
3:57
eşittir düşük kan şekeri. Peki gün
4:00
içinde yaşadığımız bu dalgalanmaların
4:02
direksiyonunda kim var? Glisemik indeks.
4:05
Glisemik indeks bir besinin kan
4:07
şekerinizi ne kadar hızlı
4:08
yükseltebildiğinin bir ölçüsüdür. Bu
4:10
kadar net. Belin şu bilimsel isimleri de
4:13
günlük dilimize çevirelim ki etiket
4:16
okurken dedektif gibi hissedelim.
4:18
Fruktoz dediğimiz şey bildiğimiz meyve
4:19
şekeri, laktoz, süt şekeri, sukroz ya da
4:22
diğer adıyla sakaroz da o masamızda
4:24
duran çayı attığımız sofra şekeri. Hepsi
4:27
bu. Şeker demişken karamelizasyon denen
4:30
o harika olaydan da bahsedelim. Bilimsel
4:33
olarak belirli diz sakkarit türevlerinin
4:35
ısıtıldıklarında kahverengiye dönüşmesi
4:37
diye geçer. Ama biz onu tavada eriyen
4:40
sofla şekerinin o nefis kokusundan
4:41
tanıyoruz. İşin mutfaktaki en lezzetli
4:44
kimyası bu sanırım. 4. bölümümüz
4:47
proteinler yani enerji ağından çıkıp
4:51
bizzat inşaatın temeline iniyoruz.
4:53
Yaşamın asıl mimarları işte burada.
4:56
Vücudumuzdaki süreçleri koca bir şantiye
4:59
alanı gibi düşünün. Katabolizma yıkım
5:02
ekibidir. Besinleri veya dokuları en
5:04
küçük parçalarına kadar ayırır.
5:06
Anabolizma isin inşaat ekibidir. O elde
5:09
edilen parçalardan yeni dokular,
5:11
hücreler inşa eder. Biri yıkar, diğeri
5:14
yapar. muazzam bir denge değil mi?
5:16
Biliyor musunuz? Proteinler öyle tek tip
5:19
çalışan sıradan işçiler değildir. Kimi
5:21
hormonlar gibi düzenleyicidir. Vücudun
5:23
iletişimini sağlar. Kimi kazein, elastin
5:26
veya kolajen gibi binayı ayakta tutan
5:29
taşıyıcı kolonlardır. Yani yapısal
5:31
proteinlerdir. Bir de aktin gibi
5:34
doğrudan hareket etmemizi sağlayan kas
5:36
proteinleri var. Görev dağılımı tek
5:39
kelimeyle kusursuz. Peki diyelim ki
5:41
işler ters gitti. Bu mükemmel mimari
5:44
yapı nasıl çöker? İşte buna denatürasyon
5:47
diyoruz. O zarif peptit zincirlerinin
5:49
çözülüp dağılması olayı. Neden olur
5:51
derseniz aşırı sıcaklık, ortamın pH
5:54
dengesindeki sert değişimler, radyasyon
5:56
veya çok yoğun tuzlu ortamlar proteinin
5:59
yapısını mahveder. Yapı taşı
6:01
bozulduğunda işlevi de biter. Ve nihayet
6:04
5. bölümümüz. Hastalıklar ve beslenme
6:07
tedavisi. Peki ya genetik plan başarısız
6:10
olursa diyet nasıl güçlü bir ilaca
6:12
dönüşür? Ona bakacağız. Şimdi size altın
6:15
değerinde bir sınav tiosu. Lütfen çok
6:17
dikkatli dinleyin. Çölyek hastalığının
6:19
belirtileri nettir. Bağırsak
6:21
viluslarında kısalma, karın şişliği,
6:23
mide bulantısı ve çomak parmak. Ama
6:25
sınavlarda aklınızı karıştırmak için
6:27
mutlaka seçeneklere vitamin
6:29
toksisitesini eklerler. Sakın tuzağa
6:31
düşmeyin. Vitamin toksisitesi kesinlikle
6:34
bir çölyak belirtisi değildir. Bunu bir
6:36
kenara mutlaka yazın. %120 ila %150.
6:40
Düşünebiliyor musunuz? Bu devasa rakam
6:43
kistik fibrozis hastası bir çocuğun
6:45
günlük enerji ihtiyacıdır. Vücutları
6:47
normalden o kadar çok çalışıp enerji
6:49
harcıyor ki normal bir insanın kalori
6:52
ihtiyacının %120'si ila 150'sine
6:55
çıkmaları şart. Tabii iş sadece kaloriyi
6:58
arttırmakla bitmiyor. Kistik fibrozis
7:00
diyetinin çok hassas bir matematiği var.
7:02
Enerjinin %15 ila 20'si proteinden, %35
7:06
ila 45'i yağlardan gelmeli. Bakın
7:08
protein için %20 30 diyenler çıkar.
7:11
Onlara sakın aldanmayın. Hedeflenen
7:13
doğru protein aralığı tam olarak %15 ile
7:15
20'dir. Sıkça düşülen bir başka
7:18
yanılgıya daha el atalım. Protein
7:20
kaybeden anteropatinin tetikleyicisi
7:22
nedir? Bal alerjisi falan değildir. Çok
7:25
net bir şekilde inek sütü protein
7:27
alerjisidir. Peki bu durumda süt
7:30
içemeyen veya sevmeyen biri ne yapacak?
7:32
Çok basit ve pratik bir çözüm. Laktozsuz
7:35
süt onlar için harika bir alternatiftir.
7:38
Burada biraz duraklayalım çünkü bu terim
7:41
çok kritik. Akça ağaç şurubu idrar
7:43
hastalığı. Kulağa biraz tuhaf geliyor
7:46
biliyorum ama aslında vücutta spesifik
7:48
bir enzimin yani ketoasit dehidrojenaz
7:52
enziminin eksikliğinden kaynaklanan çok
7:54
ciddi bir hastalıktır bu. Bu enzimin
7:57
ismini beyninize adeta kazıyın. Tüm bu
8:00
konuştuklarımızı şöyle bir toparlayalım.
8:03
Eğer basit bir diyet değişikliği vücudun
8:05
genetik hatalarını telafi edip
8:07
mikroskobik mimarisine kelimenin tam
8:09
anlamıyla onarabiliyorsa o zaman neden
8:12
her gün yediğimiz yemekleri sadece
8:14
karnımızı doyuran şeyler olarak değil de
8:16
en güçlü koruyucu ilacımız olarak
8:18
yeniden düşünmeyelim ki? Beslenme inanın
8:21
bana sadece bir sınav konusu değil.
8:23
Sağlığımızın ve yaşamın sanatıdır. Bir
8:26
sonraki incelememizde görüşmek üzere.
8:28
Merak etmeye ve kesintisiz öğrenmeye
8:30
devam edin.
#Jobs & Education