Ankuzef Temel Hukuk Ünite 5 Deneme Sınavı
https://lolonolo.com/2026/10/01/ankuzef-temel-hukuk-unite-5-deneme-sinavi/
Ankuzef, Ankuzef Elektronik Ticaret ve Yönetimi Lisans, Ankuzef Temel Hukuk, Ankuzef Temel Hukuk Ünite 5 Deneme Sınavı | Hak Kavramına Giriş | Hukukî Hak Kavramını Açıklayan Teoriler | Hak Kavramına Yönelik Eleştiriler | Hukukî Hakkın Unsurları | Kamu Hakları | Özel Haklar ve Konularına Göre Sınıflandırma | Niteliklerine Göre: Mutlak ve Nisbî Haklar | Devredilebilme ve Amaçlarına Göre Özel Haklar | Sınava Hazırlık Önerileri
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Hoş geldiniz. Bugün hukuk dünyasının en
0:02
popüler, en çok kullandığımız ama
0:04
üzerinde en çok tartıştığımız sihirli
0:06
kelimesini, hak kavramını masaya
0:07
yatırıyoruz. Özellikle de bugünkü ana
0:10
odak noktamız hak kavramını açıklayan o
0:12
devasa temel teoriler olacak. Bu
0:14
teorileri onlara yöneltilen sert felsefi
0:16
eleştirileri ve günlük hayatta işimize
0:18
yarayacak pratik sınıflandırmaları hep
0:20
birlikte derinlemesine keşfedeceğiz.
0:22
İşte bugünkü yol haritamız. Önce hakkın
0:24
temel felsefi teorileriyle büyük bir
0:26
tartışmaya dalacağız. eleştirileri
0:28
göreceğiz ve en sonda da sınavlarınızda
0:30
hayat kurtaracak hızlı bir özeti
0:32
cebimize koyup bitireceğiz. Birinci
0:34
bölümümüz temel teoriler yani o meşhur
0:37
hak aslında nedir arayışı. Hemen
0:39
başlayalım. Burası aslında hukuk
0:41
tarihinin devasa bir felsefi ringi. Bir
0:44
tarafta Savini'nin başını çektiği irade
0:46
teorisi var. Diyor ki hak hukuk
0:48
düzeninin size tanıdığı bir irade
0:50
gücüdür. Ama düşünün bu teori çok
0:52
geçmeden büyük bir duvara tostladı.
0:54
Neden mi? E peki ya iradesi henüz tam
0:56
şekillenmemiş 5 yaşındaki bir çocuk
0:58
nasıl miras sahibi olabiliyor? İşte tam
1:00
bu noktada karşı köşeden Yering'in
1:02
menfaat teorisi devreye giriyor.
1:04
Yering'e göre hakkın özü irade falan
1:06
değil. hukuk tarafından korunan maddi
1:08
veya manevi menfaatlerinizin ta
1:10
kendisidir. İşler tam kör düğüme
1:12
girmişken Georg Yelinek sahneye çıkıp
1:15
karma teoriyle ortalığı sakinleştiriyor.
1:17
Yelinek bu iki görüşü öyle güzel
1:18
sentezliyor ki diyor ki hak kişiye bir
1:21
irade kudreti tanınması aracılığıyla
1:22
korunan menfaattir. Buradaki asıl dahice
1:25
dokunuş şu. O irade bizzat size ait
1:27
olmak zorunda değil. Yani 5 yaşındaki o
1:29
çocuğun veya koca bir şirketin menfaati
1:32
yasal bir temsilcinin iradesiyle
1:33
korunabiliyor. Mantıklı değil mi? Tabii
1:36
ana akım teoriler bu tartışmayı
1:38
yürütürken diğer düşünürler de boş
1:40
durmamış. Mesela John Austin hakkı
1:42
tamamen ödev üzerinden okuyup işi
1:44
analitik bir boyuta taşıyor. Tasarım
1:46
teorisi ise olaya çok daha pragmatik
1:48
yaklaşıyor. Onlara göre hak falan
1:50
aslında yok. Mülkiyet gibi kavramlar
1:52
kanun koyucunun günlük işlerimizi
1:53
kolaylaştırmak için uydurduğu pratik
1:55
kurgulardan ibaret. Gelelim ikinci
1:57
bölüme. Eleştiriler. Çünkü tahmin
1:59
edersiniz ki herkes hak kavramının o
2:01
kadar da ulvi, felsefi bir gerçeklik
2:03
olduğuna inanmıyor. Ve şüphecilerin ne
2:05
dediğine bir bakalım. Şüpheci yaklaşımın
2:07
fitilini meşhur düşünür Jeremy
2:09
Bantliyor. Bentom'e göre dünyada gerçek
2:11
olan tek şey egemen gücün emirleridir.
2:14
Yani haklar veya ödevler sırf çarklar
2:16
dönsün diye hukukun uydurduğu
2:18
varsayımsal araçlardan bir nevi yasal
2:20
kurgulardan başka bir şey değil. Leon
2:22
Dugi ise bu eleştiriyi alıp bambaşka bir
2:24
boyuta taşıyor ve hak kavramını
2:26
metafizik bir ilüzyon diyerek tamamen
2:27
çöpe atıyor. Düy der ki, "Sizin eğitim
2:30
hakkınız diye göklenilinen sihirli bir
2:32
gücünüz yok. Sadece objektif kuralların
2:34
yarattığı öğrencilik statünüz var. O
2:36
kadar."
2:37
Ve Hans Kelsen. Kelsen Hakkın
2:39
etrafındaki bütün o sihri ve gizemi
2:41
çekip alıyor. Ona göre Hak var olan
2:43
objektif bir hukuk kuralının belirli bir
2:45
kişiye uyarlanmış yani basitçi
2:47
kişiselleştirilmiş halidir. Amerikan
2:49
hukuki realizmi de zaten buna benzer bir
2:51
şey söyler. Hak ancak mahkeme salonunda
2:54
yargıç ona gerçeklik kazandırdığında
2:56
vardır. Peki bu kadar felsefe ve teorik
2:59
çapraz ateş yeterli. 3üncü bölümümüze
3:01
yani hakkın unsurlarına geçip işi biraz
3:03
teori boyutundan gerçeğe indirelim.
3:05
Herhangi bir hakkın gerçek dünyada tıkır
3:07
tıkır işleyebilmesi için üç basit ama
3:09
kritik adıma ihtiyaç var. Birincisi
3:12
hakka sahip olacak bir kişi yani bir
3:14
suje. İkincisi o kişinin mesela bir
3:16
arabayı kullanmasını veya satmasını
3:18
sağlayan somut bir menfaat, bir
3:19
yararlanma durumu. Ve üçüncüsü, en
3:22
önemlisi hukukun bunu tanıması. Hukuk
3:24
düzeni arkanızda durup, "Evet bu senin"
3:27
demiyorsa ortada bir hak da yoktur.
3:29
4.üncü bölümümüz hakların
3:31
sınıflandırılması. Hukuken tanınan bu
3:33
hakları kamu hakları ve özel hakları
3:35
olarak iki büyük sepete ayırıyoruz.
3:38
Georg Yellinek devletle olan ilişkimizi
3:40
yani kamu haklarını kusursuz bir şekilde
3:42
üçe ayırıyor. Bir devletin hayatınıza
3:44
girmesini istemediğiniz negatif statü
3:46
hakları. Özel hayatın gizliliği gibi.
3:49
İki devletten hastane veya iş gibi somut
3:51
bir şeyler talep ettiğiniz pozitif statü
3:53
hakları. 3. Oy kullanmak gibi bizzat
3:56
devleti yönettiğiniz aktif statü
3:57
hakları. Hepsi devletle olan bağınızın
3:59
farklı bir yüzü aslında. Tabii hemen
4:02
küçük ama çok önemli bir parantez
4:03
açalım. Bu haklar size verilmiş sınırsız
4:05
bir açıkçek değil. Anayasamızın 13.
4:08
maddesine göre bu haklar ancak yasayla
4:10
kısıtlanabilir. Fakat devlet bu
4:12
kısıtlamayı yaparken hakkın o dokunulmaz
4:14
özüne asla zarar veremez. Dokunursa o
4:17
hakkı zaten tamamen yok etmiş olur. Özel
4:19
haklara kaydığımızdaysa karşımıza devasa
4:21
bir ayrım daha çıkıyor. Mutlak ve nisbi
4:23
haklar. Mutlak haklar tıpkı evinizin
4:26
mülkiyeti gibi dünyadaki herkese karşı
4:28
kullanabileceğiniz çelik bir kalkan
4:29
gibidir. Nisbi haklarsa mesela birine
4:32
verdiğiniz borç parayı düşünün. Sadece
4:34
sözleşme yaptığınız o spesifik kişiden
4:35
istenebilir. Yoldan geçen rastgele
4:37
birini çevirip borcumu öde diyemezsiniz,
4:39
değil mi? Bir diğer ayrımız parayla olan
4:42
ilişkisine göre. Mal varlığı hakları
4:44
sizin cüzdanınızla, maddi menfaatinizle
4:46
ilgilidir. Satılır, devredilir,
4:48
çocuğunuza miras kalır. Kişilik hakları
4:50
ise isminiz, onurunuz, şerefiniz gibi
4:52
manevi değerlerdir. Düşünsenize
4:54
itibarınızı internette açık artırmaya
4:56
çıkarabilir misiniz? Ya da miras yoluyla
4:57
devredebilir misiniz? Kesinlikle hayır.
5:00
Özel hakları son olarak amaçlarına göre
5:02
de ayırıyoruz. İnşai yani yenilik
5:04
doğuran haklar size adeta yasal bir
5:06
süper güç verir. Neden mi? Çünkü tek
5:09
taraflı iradenizle karşı tarafın hiç
5:11
onayı olmadan yepyeni bir hukuki durum
5:13
yaratabilirsiniz. Mesela bir sözleşmeyi
5:15
anında fes etmek gibi. Yenilik
5:17
doğurmayan, yalın haklarsa örneğin
5:18
velayet hakkı gibi sadece var olan
5:20
durumu sürdürmenize yarar. Geldik 5.
5:24
bölümümüze. Konunun başında da
5:25
söylediğimiz gibi asıl odak noktamız
5:27
temel teorilerdi. Bu yüzden
5:28
sınavlarınızda hayat kurtaracak hızlı
5:30
bir teori özetini cebinize koyalım. İşte
5:33
bu tablo hukuk felsefesi için altın
5:34
değerinde. Şunu asla unutmayın. İrade
5:37
teorisi deyince aklınıza Savingi
5:39
gelmeli. Menfaat teorisi deyince
5:41
Jehring. İkisini kusursuzca birleştiren
5:43
karma teori dendiğinde ise George
5:45
Celinek'i yapıştırın. Hakları sadece
5:47
birer kurgu olarak gören şüpheciler
5:49
takımında kimler var derlerse Bhantom,
5:51
Do it ve Kelsen cevabını rahatlıkla
5:53
verebilirsiniz. Bu eşleştirmeler
5:55
temelinizin ne kadar sağlam olduğunu
5:57
gösterecek. İncelememizi bitirirken sizi
6:00
üzerine düşüneceğiniz kışkırtıcı bir
6:01
soruyla baş başa bırakıyorum. Bütün bu
6:03
teorileri duyduktan sonra sizce sahip
6:06
olduğunuz o kıymetli haklar insan
6:08
doğasının ayrılmaz bir parçası mı yoksa
6:10
hukuk sisteminin çarkları dönsün, düzen
6:12
bozulmasın diye uydurulmuş geçici
6:14
kurgusal varsayımlar mı? Karar sizin.
6:17
Bir sonrakinde görüşmek üzere.
Jobs & Education
Education
Legal

