Up next in 10
Auzef Ahlaki Gelişim ve Değerler Eğitimi 2025-2026 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/06/19/ahlaki-gelisim-ve-degerler-egitimi-2025-2026-final-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selamlar. Kapsamlı final sınavı hazırlık
0:02
rehberimize hoş geldiniz. Ben bugün
0:04
aslında sizin çalışma arkadaşınızım
0:06
diyebiliriz ve 20252026 yılı ahlaki
0:10
gelişim ve değerler eğitimi finaline
0:11
giden yolu bugün beraber
0:13
haritalandıracağız. Yani biliyorum sınav
0:15
dönemleri gerçekten çok stresli
0:16
olabiliyor. O koca koca kavramlar
0:18
birbirine girebiliyor ama hiç merak
0:20
etmeyin o iş bizde. Bu rehberde o
0:23
karmaşık psikolojik kuramları ve değer
0:25
eğitimi yaklaşımlarını alıp böyle çok
0:27
net akılda kalıcı parçalara böleceğiz.
0:29
Amacımız sadece ezber yapıp geçmek
0:31
değil. İşin mantığını kavrayıp sınavda
0:33
önümüze ne çıkarsa çıksın, hah ben bunu
0:36
biliyorum diyebilmek. Hazırsanız
0:37
kahvenizi veya çayınızı alın, not
0:39
defterlerinizi şöyle bir açın ve hemen
0:41
başlayalım. Tamamdır. Hadi hemen şu
0:44
gündemimize bir göz atıp yol haritamızı
0:45
netleştirelim. Temelinde dört ana
0:47
durağımız var. Önce temel kavramlar ve
0:49
tanımlar diyeceğiz. Sonra değer eğitimi
0:51
yaklaşımları. Ardından ahlaki gelişim
0:54
kuramları ve son olarak da aile ve
0:56
öğretmenin rolüyle bu işi
0:57
toparlayacağız. Birinci bölümümüz temel
1:00
kavramlar ve tanımlar. Yani aslında
1:03
karakterin temeli. Şimdi insanların
1:05
ahlaki olarak nasıl geliştiğini ya da
1:07
çocuklara bu değerleri nasıl
1:08
aşılayacağımızı konuşmadan önce çok
1:10
netleştirmemiz gereken bazı şeyler var.
1:13
Zihnimizde uçuşan bu soyut fikirler tam
1:15
olarak ne anlama geliyor? İlk durağımız
1:17
elbette ahlak. Ahlakı eylemlerimizin o
1:20
görünmez iskeleti çerçevesi gibi
1:22
düşünebilirsiniz. Bakın, çoğunlukla
1:24
yazılı kurallar değillerdir. Yani bir
1:26
anayasa kitapçığını açıp madde madde
1:27
okuyamazsınız. Ama bizi hem iç
1:29
dünyamızda hem de dışa vurduğumuz
1:31
eylemlerde tamamen sarıp sarmalarlar.
1:34
Bizim her gün her olayda tutarlı
1:35
davranmamızı sağlayan o devasa kurallar
1:38
bütünüdür aslında. Kısacası ahlak bizim
1:40
o inşa edeceğimiz karakter binasının ana
1:43
taşı kolonlarıdır diyebiliriz. Peki
1:45
ahlakı kurallar olarak tanımadık. O
1:48
cepte ya değerler işte değerler. Bu
1:50
kuralları günlük hayatta ölçmek, biçmek
1:53
için kullandığımız o hassas
1:54
cetvellerimizdir. Bir olayla, bir
1:56
davranışla karşılaştığımızda içimizden
1:58
diyoruz ya hani hım bu iyi mi yoksa kötü
2:01
mü, faydalı mı, zararlı mı? İşte o
2:04
yargıya varmamızı sağlayan ölçütlere biz
2:06
değerler diyoruz. Neye önem vereceğimizi
2:09
belirliyorlar. Sınavda ahlak ve değer
2:11
farkı önünüze gelirse şunu hiç
2:13
unutmayın. Ahlak o kurallar bütünü,
2:16
değer ise o kuralları tarttığımız
2:18
yargılama ölçütü veya normdur. Bu ayrım
2:21
hayat kurtarır benden söylemesi. Ve
2:23
geldik bence en can alıcı kavrama.
2:26
Vicdan. Burada biraz yavaşlamak, üstünde
2:28
durmak istiyorum. Çünkü vicdan
2:31
içimizdeki o en güçlü alarm sistemidir.
2:33
Sadece öyle felsefi bir fikir değil.
2:36
Bayağı bildiğiniz anlık çalışan bir
2:38
denetim mekanizması. Kötülükleri kınayan
2:41
o içsel ahlaki güç hatta içten gelen
2:44
ilahi bir ses olarak da tanımlanır.
2:46
Ahlak kurallarını çiğnemeye
2:47
kalktığımızda veya o cetvel dediğimiz
2:49
değerlerimize ters düştüğümüzde içeriden
2:52
bizi dürten, "Hey bir saniye yanlış
2:54
yapıyorsun." diyerek otokontrolümüzü
2:56
sağlayan o muazzam sese biz vicdan
2:58
diyoruz. Şimdi bu üçünü bir araya
3:00
getirelim. Ahlak, değerler ve vicdan.
3:03
Biz bunları sırf sınavda tanım sorusu
3:05
gelirse diye mi eşleştiriyoruz?
3:07
Kesinlikle hayır. Bu kavramları
3:09
içselleştirmek çok kritik. Çünkü
3:11
kaynaklarımız şuna özellikle vurguluyor.
3:13
Bu kavramlar bir çocuğun o uçuşan soyut
3:16
düşüncelerini somutlaştırmasına yarar.
3:18
Çocuğun zihninde soyut düşünme
3:20
becerisinin gelişmesi tam olarak bu
3:22
görünmez mekanizmaları anlamlandırmaya
3:24
başlamasıyla tetiklenir. Yani kelimenin
3:26
tam anlamıyla zihinlerini inşa ediyoruz.
3:29
Geçiyoruz ikinci bölüme. Değer eğitimi
3:31
yaklaşımları yani bu değerleri öğretme
3:34
çerçevelerimiz. Temeli sağlam attık.
3:36
Peki eğitimciler bu inanılmaz soyut
3:39
kavramları alıp da bir öğrencinin
3:41
zihnine nasıl entegre ediyorlar? Bu
3:43
slaytta asıl ilginç olan şey bu dört
3:45
yöntemin yayılımı. Tamamen görünmez
3:48
olandan böyle son derece planlı ve
3:50
hedefe yönelik olana doğru bir yelpaze
3:52
var önümüzde. İlk sırada örtük program
3:55
var. Adı üstünde örtük yani gizli.
3:58
Kitapta falan yazmaz bu. Öğrenci
4:00
öğretmenin halinden, tavrından, okunun o
4:03
yazılı olmayan havasından o değeri
4:04
kapaverir. Son derece dolaylıdır.
4:07
İkincisi değer açıklama. Burada
4:09
öğrenciye o içsel yolculuğu
4:11
yaptırıyoruz. Ben neye değer veriyorum
4:13
dedirtip kendi iradesiyle seçmesine
4:16
rehberlik ediyoruz. Üçüncüsü, hepimizin
4:18
o çok iyi bildiği Banduranın model alma
4:21
teorisi. Biliyorsunuz çocuklar sünger
4:23
gibidir. Etraflarında ne görürlerse,
4:25
kimi gözlemlerlerse onu kopyalarlar.
4:27
taklit yoluyla öğrenme ve son olarak
4:30
karakter eğitimi. Bu en bilinçli
4:32
yaklaşımdır. Hedef çok nettir. Ben
4:34
erdemli bir birey yetiştireceğim deyip
4:36
doğrudan bu çabayla hareket edilir.
4:38
Sınavda bu dördünün o ince ayrımlarına
4:40
özellikle dolaylı doğrudan farkına
4:42
mutlaka dikkat edin. 3üncü bölümümüz
4:45
ahlaki gelişim kuramları. İşin biraz
4:48
psikolojik boyutuna iniyoruz.
4:50
Çerçeveleri gördük. Peki insan zihni bir
4:53
bebekten o olgun yetişkine dönüşürken
4:56
ahlakı nasıl algılıyor? İşin bu kısmında
4:58
o ağır toplara, psikolojik kuramlara
5:01
giriyoruz. Colberg ile başlayalım.
5:03
Colberg'in bu üç adımlı kuramı aslında
5:05
bizim tamamen bencilce dürtülerimizden
5:07
çıkıp o evrensel etik değerlere
5:10
ulaşmamızın bir mikro hikayesi bence.
5:12
Birinci adım gelenek öncesi evre. Ahlak
5:15
falan hak getire tamamen sonuç
5:17
odaklıyız. Ceza almaktan kaç ödülü kap.
5:20
Bitti. İkinci adım çoğumuzun bulunduğu
5:23
geleneksel evre. Burada birey toplumu
5:25
fark ediyor. Artık kurallara uymalıyım.
5:27
Çünkü bir düzen var. Otoriteye saygı
5:30
şart. El alem ne der evresi bu. Ve o en
5:33
tepe nokta. Çok az insanın gerçekten
5:35
erişebildiği gelenek sonrası evre.
5:37
Burada artık kanun veya kural değil. O
5:40
az önce konuştuğumuz vicdan ve evrensel
5:42
ilkeler devrede. Doğru olanı sırf kanun
5:45
öyle dediği için değil, insanlık adına
5:47
doğru olduğu için yapmayı seçmektir. Bu
5:49
Colberg'ten sonra tabii ki PAJ'ye
5:51
geliyoruz ve arkadaşlar burası net bir
5:53
sınav sorusu potansiyeli taşıyor. Aman
5:55
dikkat. Piaj çocuklarda bu gelişimi
5:57
böyle bıçakla kesilmiş gibi iki keskin
5:59
zıt evreye ayırıyor. Vurgularıma çok
6:02
dikkat edin lütfen. İlki heter ronnom
6:04
evre. Çocuk bu dönemde kuralların böyle
6:07
gökten zimbille indiğini, tamamen mutlak
6:09
olduğunu ve asla ama asla
6:11
değiştirilemeyeceğini zanneder. Oyunun
6:13
kuralı neyse odur. İkinci evre ise
6:16
otonom evre. Ha burada çocuk biraz
6:18
büyür. Dünyayı anlar ve der ki yahu bu
6:21
kurallar dediğimiz şey aslında biz
6:22
insanların kendi aramızda anlaşıp
6:24
koyduğu şeyler. Yani kurallar üzerinde
6:26
konuşulabilir, müzakere edilebilir hatta
6:28
değişebilir. Sınavda aklınızda tutmanız
6:30
gereken şifre şu: Heteronom mutlaklık
6:33
demektir. Otonom ise esneklik. Bu ayrımı
6:36
hafızanıza bu kelimelerle kazıyın. Tabii
6:38
bir de çok kısa ama çok önemli başka bir
6:41
yaklaşıma davranışçılara değinmemiz
6:43
lazım. Özellikle edimsel koşullanmanın
6:45
ahlaka bakışı oldukça ilginçtir. Neden
6:48
derseniz onlara göre ahlak öyle derin
6:50
içsel süreçler, vicdani hesaplaşmalar
6:53
falan değildir. Davranışlar ve
6:55
yaptığımız o ahlaki seçimler tıpkı
6:57
hayattaki diğer şeyler gibi sadece
6:59
sonucunda ne elde ettiğimize bağlıdır.
7:01
Bir şey yaptın sonucunda ödüllendirildin
7:03
mi? Harika. Demek ki bu ahlaki. Bunu hep
7:05
yapayım. Cezalandırıldın mı? Kaç?
7:08
Oldukça mekanik değil mi? Ama bir yandan
7:10
da günlük hayattaki insan davranışlarını
7:12
düşününce ne kadar isabetli bir bakış
7:14
açısı olduğunu inkar edemeyiz. Ve 4.üncü
7:17
son bölümümüz aile ve öğretmenin rolü.
7:20
Biz onlara karakterin mimarları da
7:22
diyebiliriz. Şimdi buraya kadar
7:24
konuştuğumuz tüm bu mükemmel kavramlar,
7:27
o colberg'ler, piajetler falan eğer
7:29
bunları uygulayacak insanlar yoksa kağıt
7:31
üzerinde kalan havalı kelimelerden
7:33
ibarettir. O yüzden hadi gelin bu
7:35
karakteri inşa eden iki baş mimari
7:37
kıyaslayalım. Aile ve öğretmen. Aile bu
7:40
binanın temelindeki o sağlam betonu
7:42
döken taraftır. Daha bebek doğmadan bu
7:45
eğitim başlar. Yani sahadaki ilk
7:47
uygulayıcılar onlardır. Çocuğun
7:49
psikolojik ve fiziksel gelişim zemini
7:51
özellikle o kritik anne çocuk bağıyla
7:53
atılır. Peki öğretmen ne yapar? Öğretmen
7:55
de o atılan sağlam temelin üzerine
7:58
adaletin ve kuralların o güçlü
7:59
duvarlarını ören kişidir. Öğretmenin
8:02
rolü ilk kez sınıftan içeri girdiğinde
8:04
başlar ve en önemli işlevi de adalet
8:06
ahlakı için o sınıftaki herkese rol
8:08
modeli olmaktır. Nasıl yapar bunu?
8:10
Sınıftaki tüm öğrencilere eşit,
8:12
kayırmasız ve adil davranarak. İkisi de
8:14
bir elmanın yarısı gibidir. Birbirinden
8:17
asla vazgeçilemez. Peki bu iki mimarın
8:20
ele verip o değerleri çocuğa
8:21
aktarabilmesi yani verimli bir sonuç
8:24
alabilmemiz için mutfağımızda tam olarak
8:26
ne olması gerekiyor? Kaynağımız aslında
8:28
bunu çok net ve uygulaması önemli bir
8:30
listeyle özetliyor. Şöyle bir göz
8:32
atalım. Bir kere çocuğun ahlaki gelişimi
8:34
için en baştan uygun bir sosyal ortama
8:36
ihtiyacımız var. Sonra çocuğu gerçekten
8:39
dinleyen duyarlı ve ilgili bir aile
8:41
şart. bitmedi. Çocuk çevresine
8:43
baktığında bol bol olumlu rol model
8:45
görebilmeli ve son olarak niyetler ne
8:48
kadar pırıl pırıl olursa olsun doğru
8:50
eğitim yöntemleri bilgisinden
8:51
yoksunsanız o iş yürümüyor maalesef.
8:54
İşte bu yüzden okul ve aile işbirliği
8:56
her şeyin anahtarıdır. Bu harika
8:58
yolculuğun yavaş yavaş sonuna gelirken o
9:00
en büyük resme, nihai hedefimize bir
9:03
bakalım istiyorum. İster yarın bir gün
9:05
tebeşiri eline alacak bir öğretmen adayı
9:07
olun, ister kendi çocuğunu yetiştirmek
9:09
için çabalayan bir anne baba. Bunca
9:11
teoriyle boğuşmanızın, dirsek çürütüp bu
9:13
sınavlara hazırlanmanızın tek bir amacı
9:15
var aslında. Karşınızdaki o gencecik
9:17
bireye bağımsız düşünebilmeyi, saygıyı,
9:20
o çok ihtiyacımız olan derin empatiyi ve
9:22
sarsılmaz bir adalet duygusunu
9:23
kazandırabilmek. Tüm bu terler, bu
9:26
emekler o erdemli insanı yetiştirebilmek
9:28
için. Bu rehberi kapatırken tüm o
9:30
akademik ve teorik bilgileri şöyle kendi
9:33
içimizde kişisel bir sorgulamaya
9:34
çevirelim istiyorum. Bugün şunu öğrendik
9:36
ki aylak çoğunlukla sadece dinlenerek
9:38
değil gözlemlenerek etraftaki rol
9:41
modeller taklit edilerek öğrenilen bir
9:42
şey. Yani bandura hatırlayın, çocuklar
9:45
sünger gibi. Öyleyse sadece sınav
9:47
kağıdındaki doğruları ezberleyip
9:49
işaretlemek yetmiyor. Size sormak
9:51
istediğim, üstüne düşünmenizi istediğim
9:53
asıl soru şu: "Gözlemin ve bu model
9:55
almanın ne kadar inanılmaz bir gücü
9:56
olduğunu artık bildiğinize göre sizin
9:58
bugünkü eylemleriniz, yarın o sınıftaki
10:00
veya evdeki duruşunuz acaba gelecek
10:02
neslin o hassas ahlaki pusulasını nasıl
10:04
şekillendirecek? Bunun cevabını verecek
10:07
olan sizlersiniz. Final sınavınızda
10:09
şimdiden hepinize yürekten başarılar
10:10
diliyorum. Bilgilerinizi hep taze tutun
10:12
ve değerlerinizi yansıtmaktan asla ama
10:15
asla vazgeçmeyin. Kendinize çok iyi
10:16
bakın. Görüşmek üzere.
Jobs & Education