Up next in 10
Auzef Ahlaki Gelişim ve Değerler Eğitimi Ünite 2
https://lolonolo.com/2022/03/22/ahlaki-gelisim-ve-degerler-egitimi-unite-2/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Ahlak hani hepimizin dilinde olan ama
0:02
şöyle bir durup bu tam olarak ne demek
0:04
diye sorduğumuzda belki de biraz
0:05
duraksadığımız o büyük konu. Peki ya onu
0:08
bir Lego seti gibi en temel parçalarına
0:10
ayırıp incelemeye ne dersiniz? Gelin
0:12
ahlakın özüne doğru bir yolculuğa
0:14
çıkalım ve bu yapıyı ayakta tutan temel
0:16
taşları hep birlikte keşfedelim. Ya iyi
0:19
bir insan olmak ne demek bu? Aslında
0:21
binlerce yıldır filozoflar, düşünürler
0:23
kafa yormuş ama aslında bu soru
0:25
hepimizin yani sizin, benim her gün
0:27
kendimizi sorduğumuz bir soru. İşte
0:30
bizim bu yolculuğumuz da tam bu temel
0:32
sorunun kalbinden başlıyor. Peki bu
0:34
yolculukta bizi neler bekliyor? İşte yol
0:37
haritamız. Önce ahlakın ne olduğunu bir
0:39
tanımlayacağız. Sonra içimize dönüp
0:42
doğuştan ne getirdiğimizi o çekirdeğe
0:44
bakacağız. Ardından bu çekirdeğin çevre
0:47
ve eğitimle nasıl şekillendiğini
0:48
göreceğiz. Tabii ki eylemlerimizin
0:50
sorumluluğunu ve en sonunda da büyük
0:53
düşünürlerin bu konuya nasıl
0:54
yaklaştığını konuşacağız. Hazırsanız
0:56
başlayalım o zaman. Haydi en temelden
0:59
başlayalım. Ahlak dediğimiz şey tam
1:01
olarak ne anlama geliyor? Gelin bu
1:03
kavramın içini beraber dolduralım.
1:05
Tamam. Şimdi işin en heyecanlı kısmına
1:07
yani en derine iniyoruz. Yolculuğumuza
1:10
kendimizden, en içimizden başlıyoruz.
1:12
Acaba doğarken yanımızda getirdiğimiz
1:14
bir nevi fabrika ayarlarımızda yüklü bir
1:15
ahlak donanımı var mı? Hadi buna bir
1:17
yakından bakalım. İşte buna fütri ahlak
1:20
diyoruz. Yani adeta işletim sistemimizin
1:22
bir parçası gibi doğamızda zaten var
1:25
olan içsel kuvvetler ve yetenekler. Bunu
1:28
ahlaki kimliğimizi üzerine inşa
1:30
edeceğimiz o ilk hammadde gibi
1:32
düşünebilirsiniz. Peki bu fıtri ahlak
1:35
dediğimiz şey soyut bir fikir mi? Asla.
1:38
Bakın cömertlik, cesaret, merhamet,
1:41
adalet. Bunlar aslında hepimizin içinde
1:44
bir yerlerde olan sanki filizlenmeyi
1:47
bekleyen tohumlar gibi değil mi? İyi de
1:50
içimizdeki bu tohumlara hangi yöne doğru
1:52
büyümeleri gerektiğini söyleyen şey ne?
1:55
İşte o fısıltının, o yönlendiren gücün
1:57
adı vicdan. Ve bakın vicdan sadece öyle
2:00
içimizden gelen bir his değil. Aynı
2:03
zamanda aklımızı da devreye sokan yani
2:05
rasyonel bir tarafı da olan derin bir
2:07
duygu. Yani daha basit bir şekilde
2:09
söylemek gerekirse vicdan bizim
2:12
içimizdeki ahlaki pusuladır. Bize
2:15
sürekli bu taraf doğru, şu taraf yanlış
2:17
diye fısıldayan o iç sestir. Peki
2:20
içimizdeki o çekirdek, o tohum tek
2:23
başına yeterli mi? Tabii ki hayır. Şimdi
2:27
o içimizdeki çekirdeği alıp dış dünyaya
2:30
yani bizi biz yapan çevreye, aldığımız
2:33
eğitime, içinde yaşadığımız topluma
2:36
bakma zamanı. Çünkü doğuştan
2:38
getirdiğimiz potansiyel hikayenin sadece
2:40
başlangıcı. İşte buna da kazanılmış
2:43
ahlak diyoruz. Yani o hamur gibi olan
2:45
doğuştan gelen özelliklerimizin hayatın
2:47
içinde eğitimle, tecrübelerle yoğrulup
2:50
son şeklini alması hali. Bu süreçte
2:52
karşımıza iki tane çok önemli kavram
2:54
çıkıyor. Bunları birbiriyle
2:55
karıştırmamak lazım. İlki kişilik.
2:58
Kişilik hani bizim daha dinamik, duruma
3:00
göre, ortama göre değişebilen
3:01
davranışlarımızın bütünüdür. İkincisi
3:04
ise işte o daha derinlerde olan, daha
3:06
sabit olan karakter. Kişiliğin aksine
3:09
karakter ruhumuzun temeli gibi kolay
3:12
kolay değişmeyen o yerleşik
3:13
özelliklerimizdir.
3:15
İşte bu karşılaştırma aradaki o ince ama
3:18
çok önemli farkı harika bir şekilde
3:20
özetliyor. Gördüğünüz gibi kişilik daha
3:22
çok yüzeyde, davranışlarımızda.
3:25
Karakterse özümüzde, köklerimizde. Biri
3:28
dalgalı bir denizse diğeri o denizin
3:31
altındaki sağlam kaya gibi. Peki madem
3:34
hem içimizden gelen bir yapı hem de
3:36
dışarıdan gelen bir sürü etki var, o
3:38
zaman yaptığımız seçimlerden ne zaman ve
3:41
nasıl gerçekten sorunlu tutulabiliriz?
3:43
İşte şimdi bu can alıcı soruya geldik.
3:46
Gerçekten de bu sorunun cevabı o kadar
3:48
önemli ki adalet sisteminden tutun da
3:51
arkadaşlık ilişkilerimize kadar hayatın
3:53
her alanını etkiliyor. Yani bir insanın
3:56
yaptığından sorumlu olması için ne
3:58
gerekir? Ve işte cevap burada. İşin püf
4:01
noktası bu üç temel şartta gizli. Bakın
4:04
sorumluluk öyle otomatik gelen bir şey
4:06
değil. Öncelikle ne yaptığını bilecek,
4:08
anlayacak sağlam bir akıl lazım.
4:10
İkincisi o eylemi yapıp yapmamayı
4:12
seçebileceğin bir özgür irade. Ve
4:14
üçüncüsü belki de en önemlisi yaptığın
4:17
şeyin iyi mi yoksa kötü mü olduğunu
4:19
ayırt edebilecek bilgii. Peki bu
4:21
bireysel sorumluluk bilinci topluma
4:24
yayıldığında ne oluyor? İşte o zaman
4:26
güçlü ve sağlıklı bir toplumun
4:28
temellerini atmış oluyoruz. Pazarda
4:31
ticarette adil olmak, verdiğin sözü
4:33
tutmak, hepimizin ortak malı olanı
4:35
korumak, dürüst olmak. Bunlar sadece
4:38
kişisel erdemler olmaktan çıkıp o
4:40
toplumu bir arada tutan harç haline
4:42
geliyor. Şimdi gelin kamerayı biraz daha
4:44
geri alalım. Daha geniş bir açıdan
4:46
bakalım. Bu konulara binlerce yıldır
4:47
kafa yoran filozoflar sahneye nasıl
4:49
çıkmış ve bu meseleye nasıl yaklaşmışlar
4:52
bir görelim. Onlar herkes için geçerli
4:54
evrensel kurallar bulmaya çalışmışlar.
4:56
Ve karşınızda felsefenin en büyük
4:58
isimlerinden birimanuel Kant ve onun
5:01
meşhur vazife ahlakı. Kant'ın olayı
5:03
aslında çok net. Diyor ki sonuca bakma,
5:06
niyete bak. Yani bir eylemin iyi ya da
5:08
kötü olduğunu belirleyen tek şey o
5:10
eylemi yaparkenki niyetindir. Ve doğru
5:13
olanı bir ödül beklediğin için ya da
5:15
cezadan korktuğun için değil sadece ve
5:17
sadece bu yapılması gereken doğru şey
5:19
olduğu için yapmalısın. İşte hepsi bu.
5:22
Peki tüm bu konuştuklarımızdan sonra
5:24
şimdi top sizde. Bir karar anında
5:27
kaldığınızda ahlaki pusulanız neyi
5:30
gösteriyor? Daha çok içinizden gelen o
5:32
sese mi yani fıtratınıza, sezgilerinize
5:35
mi güvenirsiniz? Yoksa hayat boyunca
5:37
okuduklarınıza, öğrendiklerinize,
5:39
tecrübelerinize