Up next in 10
Afetlerde ve Arama Kurtarma Çalışmalarında Operasyon Yönetim Sistemi 2025 Vize Soruları
Apr 19, 2026
Auzef Afetlerde ve Arama Kurtarma Çalışmalarında Operasyon Yönetim Sistemi 2025 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/04/19/afetlerde-ve-arama-kurtarma-calismalarinda-operasyon-yonetim-sistemi-2025-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Hani bir felaket olur ya. Televizyonu
0:02
açarız gördüğümüz hep aynıdır. Enka,
0:05
koşturan insanlar, böyle bir kaos hali.
0:07
Ama aslında tam o anda kameraların
0:10
göremediği bir yerde tıkır tıkır işleyen
0:12
inanılmaz organize bir sistem devreye
0:14
girer. İşte biz de şimdi o sistemin
0:17
perde arkasına bakacağız. Bakalım o
0:19
kahramanlar o kaosu nasıl bir düzene
0:21
Evet, asıl soru bu. Yani bir
0:24
felaket anında o kahramanlar nasıl
0:26
oluyor da organize olabiliyor? İşte bu
0:28
anlatıda o gördüğümüz müthiş
0:30
fedakarlığın arkasındaki bilimi, o
0:32
stratejiyi adım adım deşifre edip bu
0:34
sorunun cevabını birlikte arayacağız.
0:36
Peki bu büyük resmi anlamak için en
0:39
temelden başlamak lazım değil mi? Yani
0:41
en küçük ama en önemli birimden,
0:44
bireyden ve tabii ki ekipten. Çünkü her
0:47
şey ama her şey bu temel yapı taşıyla
0:50
başlıyor. Şimdi ekip deyince aklınıza
0:53
öyle rastgele bir araya gelmiş bir grup
0:55
insan gelmesin sakın. Hayır. Burada
0:57
bahsettiğimiz şey ortak bir hedef için
1:00
özel olarak kurulmuş her bir üyesinin
1:02
görevinin ne olduğu santim santim belli
1:05
olan yapılandırılmış fonksiyonel bir
1:07
birim. Yani sahadaki o devasa makinenin
1:09
en temel, en vazgeçilmez dişlisi
1:12
aslında. Güzel soru. Peki her kurtarma
1:14
görevlisi her duruma atlayabilir mi?
1:17
Cevap çok net. Kesinlikle hayır. Hatta
1:19
herkesin her işi yapmaya kalkması inanın
1:22
felaketi daha da beter hale getirebilir.
1:25
İşte bu da bizi doğrudan uzmanlık
1:27
seviyeleri konusuna getiriyor. Bakın bu
1:29
ayrım inanılmaz önemli. İki temel seviye
1:32
var. Birincisi farkındalık. Bu
1:34
seviyedeki birinin en ama en önemli
1:36
becerisi ne biliyor musunuz? Ne zaman
1:38
müdahale etmemesi gerektiğini bilmesi.
1:40
Yani tehlikeyi tanıyor, etrafı güvenceye
1:42
alıyor ve diyor ki dur bir dakika bu iş
1:44
beni aşar. Hemen uzmanları çağıralım.
1:47
İkinci seviye ise operatör. İşte bu kişi
1:49
kendi canını asla tehlikeye atmadan
1:51
elindeki temel ekipmanla daha basit,
1:53
daha sınırlı operasyonlar yapabiliyor ve
1:56
iş sadece bu iki seviyeyle de bitmiyor.
1:58
Uzmanlaşma esas. Mesela bakın şöyle
2:01
düşünelim. Bir sel felaketinde azgın bir
2:04
nehrin ortasında can kurtaran bir
2:05
profesyonel var diyelim. O kişi işinin
2:08
en iyisi olabilir ama aynı kişiyi alıp
2:10
bir açık deniz operasyonunun ortasına
2:12
koyduğunuzda işler değişir. Çünkü orada
2:15
bambaşka kurallar, bambaşka ekipmanlar
2:17
ve en önemlisi çok farklı bir denizcilik
2:20
bilgisi gerekiyor. Kısacası her alan
2:22
kendi uzmanını, kendi kahramanını
2:24
yaratıyor. Tamam, ekipleri ve beceri
2:27
seviyelerini anladık. Harika. Eee, peki
2:29
bu ekipler olay yerine vardıklarında ilk
2:31
olarak ne yapıyorlar? Hadi şimdi bir de
2:33
ona bakalım. İşte filmlerle gerçek
2:35
hayatın tamamen ayrıldığı yer tam olarak
2:38
burası. Olay yerine varan kahramanlar
2:40
öyle filmlerdeki gibi pat diye içeri
2:42
dalmazlar asla. İlk yaptıkları şey
2:45
durmak ve analiz etmektir. Birincil
2:47
değerlendirme deniyor buna. Yani sağının
2:50
riskleri ne? Tehlikeler neler? Genel
2:52
durum ne? Bu soruların cevaplarını
2:54
bulmadan tek bir adım bile atılmaz.
2:57
Çünkü bütün operasyon bu temel üzerine
2:59
kurulur ve işte o ilk birkaç dakikada o
3:03
değerlendirme anında belki de verilecek
3:05
en ağır, en kritik karar verilir. Bu bir
3:08
kurtarma operasyonu mu olacak yoksa bir
3:11
tahliye mi? Yani içerideki kişi hayatta
3:14
mı değil mi? Bu sorunun cevabı kelimenin
3:17
tam anlamıyla her şeyi değiştirir. Neden
3:19
mi bu kadar önemli? Şöyle ki eğer
3:22
içeride canlı biri olduğuna dair en ufak
3:24
bir umut varsa bu bir kurtarma
3:26
operasyonudur. Bu ne demek? Ekipler daha
3:28
yüksek risk alır, zamanla yarışır, tempo
3:31
tavan yapar. Ama maalesef içerideki
3:33
kişinin hayatını kaybettiği anlaşılırsa
3:35
operasyonun adı artık tahliye olur. Bu
3:37
durumda hız düşer, risk en aza indirilir
3:40
ve birinci öncelik kurtarma personelinin
3:42
kendi güvenli olur. İşte saniyeler
3:44
içinde verilen bu karar bütün stratejiyi
3:46
baştan aşağı belirler. Olay yeri kontrol
3:49
altına alınırken de hemen bölgelere
3:51
ayrılır. Sıcak bölge dediğimiz yer tam
3:54
olarak tehlikenin attığı kalp yani
3:57
enkazın bizzat üzeri, kimyasal
3:59
sızıntının olduğu yer neresiyse artık.
4:02
Ve buraya operasyonu bizzat yürüten tam
4:05
koruyucu donanıma sahip teknik personel
4:07
dışında hiç kimsenin ama hiç kimsenin
4:09
girmesi kesinlikle yasaktır. Hatta giriş
4:12
çıkışlar saniyesi saniyesine kaydedilir.
4:15
Peki ilk öncelik ne? Mesela bir deprem
4:17
enkazında ilk yapılan işlerden biri
4:20
aşama 2 dediğimiz şeydir. Bu ne demek?
4:22
Henüz o tonlarca betonu kesmeye, delmeye
4:24
başlamadan enkazın yüzeyinde kolayca
4:27
ulaşılabilecek yerlerdeki belki sadece
4:29
sesi duyulan kaza zedeleri hızla
4:31
kurtarmak. Çünkü bu en az çabayla en çok
4:35
hayatın kurtarılabileceği o altın
4:37
anlardır. O altın aşamadır. Şimdi hadi
4:40
biraz daha geri çekilip ölçeyi
4:42
büyütelim. Sahadaki bu tekil müdahaleler
4:44
daha büyük organize bir sistem içinde
4:47
nasıl yönetiliyor? Kaos nasıl sisteme
4:50
dönüşüyor? Gelin ona bakalım. Şimdi bu
4:53
iki kelimeyi acil durum ve afeti sürekli
4:56
birbirine karıştırırız ama aralarında
4:58
dağlar kadar fark var. Bakın, bir trafik
5:00
kazası, bir ev yangını, bunlar birer
5:03
acil durumdur. Genellikle o şehrin
5:05
itfaiyesi, ambulansı yani yerel
5:07
kaynakları bunun üstesinden gelir. Ama
5:10
bir olay yaşanır ve o şehrin, o bölgenin
5:13
bütün imkanlarını yani hastanelerini,
5:15
ekiplerini, kaynaklarını, her şeyini
5:18
yetersiz bırakırsa işte o zaman bir
5:20
afetten söz ediyoruz demektir. Buradaki
5:22
anahtar kelime şu: Kapasitenin aşılması.
5:26
Peki tamam kapasite aşıldı. Onlarca
5:29
farklı kurum kuruluş yardıma koşuyor. Bu
5:31
devasa kalabalık nasıl yönetilecek de
5:34
bir kaosa dönüşmeyecek? İşte çözümün
5:37
adı, olay komuta sistemi, kısaca OKS,
5:41
uluslararası adıyla da ICS. Bu sistem
5:44
itfaiyeden polise, sağlıktan askeriye
5:46
kadar olay yerindeki herkesin aynı dili
5:49
konuşmasını, aynı kurallarla hareket
5:51
etmesini sağlayan standart bir yönetim
5:53
modelidir. Bir nevi operasyonun ortak
5:56
alfabesi. 12. Bu rakam arama kurtarma
5:59
dünyasında sandığınızdan çok daha büyük
6:01
bir anlama sahip. Hatta operasyonun
6:03
ritmini belirleyen sayı diyebiliriz.
6:05
Çünkü bu bir operasyonel periyodun
6:08
standart süresidir. Yani bir operasyon
6:10
tabii ki 7 gün 24 saat kesintisiz devam
6:13
eder ama bütün planlama ve çalışma
6:15
vardiyaları 12 saatlik dilimler
6:17
üzerinden yapılır. Buna da operasyonel
6:20
periyot deniyor. Bunun iki temel amacı
6:22
var. Birincisi planlamayı çok daha kolay
6:25
hale getirmek. İkincisi ve daha da
6:27
önemlisi sahadaki o yorgun personelin
6:30
dinlenip zinde kalmasını garanti altına
6:32
almak. Tabii olay büyüdükçe sistemde
6:35
ciddileşiyor. Yani daha küçük olaylar
6:37
belki sözlü komutlarla idare edilebilir
6:39
ama olay büyüdüyse bir günden uzun
6:41
süreceği belliyse yani tip 3 ve daha
6:43
büyük bir afetten bahsediyorsak işte o
6:46
zaman kural nettir. Her bir 12 saatlik
6:48
periyot için yazılı bir eylem planı
6:51
hazırlamak zorunludur. Böylece kimin ne
6:53
yapacağı, ne zaman yapacağı kağıt
6:55
üzerinde bellidir ve iletişimsizlikten
6:57
kaynaklanacak hataların önüne geçilir.
7:00
Ve şimdi en geniş açıya, küresel ölçeye
7:02
çıkıyoruz. Bir ülke ben bu afetle başa
7:04
çıkamıyorum deyip uluslararası yardım
7:07
çağrısı yaptığında neler oluyor? Bir an
7:09
için gözünüzde canlandırın. Japonya'dan
7:11
bir ekip geliyor. Türkiye'den bir ekip.
7:13
Meksika'dan bir başkası. Herkesin dili
7:16
farklı, ekipmanı farklı, çalışma kültürü
7:18
farklı. Yah bu durum yardım edelim
7:20
derken daha büyük bir kaosa yol açmaz
7:22
mı? İşte açmıyor. Çünkü bunun da bir
7:25
sistemi var. İşte o sistemin adı Inser.
7:29
Bu Birleşmiş Milletlere bağlı bir grup
7:32
ve aslında bütün dünyadaki kentsel arama
7:34
kurtarma ekiplerinin uyduğu ortak oyun
7:36
kitabını yazan organizasyon. Onların
7:38
koyduğu standartlar sayesinde Japon
7:40
ekipte, Türk ekipte sahda aynı dili
7:43
konuşuyor, aynı işaretleri kullanıyor ve
7:45
böylece birbirlerine engel olmadan tam
7:48
bir uyum içinde çalışabiliyorlar. Ve
7:50
şimdi size muhtemelen çok şaşıracağınız
7:52
bir bilgi vereceğim. Bir ülkeye yardım
7:55
için uçaktan inen ilk uluslararası
7:57
ekibin görevi doğruca enkaz alanına
7:59
koşmak değildir. Hayır. Onların çok daha
8:02
önemli, çok daha kritik bir lojistik
8:04
görevi var. Bu görevin adı RDC kurmak
8:08
yani resepsiyon ve ayrılma merkezi.
8:11
Genellikle havaalanında ilk gelen ekip
8:13
tarafından hemen kurulur ve bu merkez
8:15
onlardan sonra ülkeye gelecek diğer
8:17
bütün uluslararası ekipler için adeta
8:19
bir hava trafik kontrol kulesi işlevi
8:21
görür. Kim gelmiş, ne kadar malzemesi
8:23
var, uzmanlığı ne? Hepsini kaydederler.
8:26
Onlara sahayile ilgili ilk briefingi
8:28
verirler ve hangi bölgelere
8:29
yönlendirileceklerini organize ederler.
8:32
Eğer bu sistem olmazsa o yardım için
8:34
kullanılan havaalanı anında bir kaosa
8:36
dönerdi. Yani günün sonunda çıkarmamız
8:39
gereken en büyük ders belki de bu. Arama
8:42
kurtarma. Evet, muazzam bir cesaret işi
8:45
ama sadece cesaret değil. O haberlerde
8:47
gördüğümüz fedakarlığın ve kahramanlığın
8:49
arkasında her adımı en ince ayrıntısına
8:52
kadar hesaplanmış, uluslararası
8:54
standartlarla yönetilen ciddi bir
8:56
lojistik ve yönetim zekası gerektiren
8:59
titizlikle işlenmiş bir bilim var.
9:01
Kısacası bu sadece yürekle değil aynı
9:04
zamanda ve belki de daha çok akılla
9:06
yürütülen bir operasyon.