Up next in 10
Auzef Afetlerde İyileştirme Çalışmaları 2023-2024 Vize Soruları
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Büyük bir depremden,
0:02
selden ya da yangından sonra hayatın
0:05
normale ne demek? Hiç merak
0:07
ettiniz mi? Yani yıkılan bir şehir nasıl
0:09
yeniden ayağa kalkar? İşte bugün enkazın
0:12
tozundan yeni bir hayatın temellerine
0:15
uzanan o zorlu yolda Türkiye'nin afet
0:17
sonrası iyileşme hikayesini adım adım
0:20
birlikte inceleyeceğiz. İşte aslında
0:23
hepimizin aklındaki temel soru bu. Bu
0:25
soru bu anlatı boyunca bizim de yol
0:27
haritamız olacak. Çünkü enkazın
0:29
kaldırılmasından bir ailenin yeni evinin
0:32
anahtarını teslim almasına kadar geçen o
0:34
inanılmaz karmaşık süreçte neler oluyor?
0:36
Gelin hep birlikte görelim. Hadi o zaman
0:39
konuya bir girelim. Her şeyi doğru
0:41
anlamak için önce şöyle bir geri çekilip
0:43
büyük resme bakmamız lazım. Çünkü modern
0:46
afet yönetimi aslında bir madalyonun iki
0:48
yüzü gibi. Ve iyileşme dediğimiz şeyin
0:51
bu resmin neresinde olduğunu anlamak her
0:53
şeyin anahtarı. Ve her şey şu kelimeyle
0:56
başlıyor. Kriz. Kriz ne demek? İşte o
0:59
afetin yarattığı, bir anda her şeyin
1:01
altüst olduğu, ne yapacağınızı
1:03
bilemediğiniz o güç, durum, o an. İşte
1:06
tam o andan itibaren zamana karşı
1:09
inanılmaz bir iyileştirme yarışı
1:11
başlıyor. Bakın afet yönetimini temel
1:14
olarak ikiye ayırabiliriz. Olaydan
1:16
öncesi ve olaydan sonrası. Öncesi risk
1:19
yönetimi yani daha afet olmadan yapılan
1:22
planlar, hazırlıklar. sonrasıysa kriz
1:25
yönetimi yani afet olduğu andan itibaren
1:28
başlayan müdahale ve iyileştirme. Bizim
1:31
bugünkü konumuz işte tam olarak bu
1:33
ikinci kısım ve işte o an kriz anı yani
1:37
sıfır anı geldiğinde artık vakit
1:40
kaybetme gibi bir lüks yok. Her şeyin
1:42
çok hızlı gelişmesi gerekiyor. Şimdi
1:44
afetin hemen ardından atılan o ilk ve en
1:47
hayati adımlara bakalım. Ama her şeyden
1:50
önce yani daha hiçbir şey yapmadan önce
1:53
yetkililerin durumu anlaması lazım.
1:55
Yıkımın boyutu ne? Kimin nerede neye
1:58
ihtiyacı var? Hangi bina ayakta? Hangisi
2:00
tehlikeli? İşte tüm bu soruların
2:03
cevabını tek bir şey veriyor. Hasar
2:06
tespiti. Ve bu iş öyle alel acele
2:09
yapılmıyor. Aslında arkasında çok
2:11
sistemli bir süreç var. Önce kimlere
2:14
acil yardım gidecek o belirleniyor.
2:16
Sonra maalesef can kayıpları ve yaralı
2:19
sayıları toparlanıyor ve hemen ardından
2:22
iki aşamalı tespit başlıyor. Önce hızlı
2:24
bir ön tespit, sonra da çok daha detaylı
2:27
bir kesin hasar tespiti. Şimdi sıkı
2:30
durun çünkü en büyük yanlış anlamalardan
2:33
birini düzeltiyoruz. Çoğu kişi ağır
2:35
hasarlı binaların bir şekilde onarılıp
2:37
kurtarılabileceğini düşünür ama gerçek
2:40
şu ki resmi prosedür çok net. Ağır
2:42
hasarlı bir bina onarılmaz, yıkılır.
2:45
Nokta. Devletin onarım yardımı sadece az
2:48
ve orta hasarlı binalar için geçerli.
2:50
Binalar yıkıldı. Peki ya insanlar?
2:53
Yıkımın hemen ardından en temel insani
2:55
ihtiyaç, belki de en önemlisi başını
2:58
sokacak güvenli bir yer bulmak. Şimdi
3:00
afet zedelerin çadırlardan kalıcı
3:02
evlerine uzanan o meşakkatli barınma
3:04
yolculuğuna odaklanalım. Bu iş tabii ki
3:07
bir günde olmuyor. Üç ana aşaması var
3:09
diyebiliriz. İlk günler o ilk şok anında
3:12
çadırlar ve kamu binalarıyla acil
3:14
barınma sağlanıyor. Aylar geçtikçe daha
3:17
düzenli bir hayat sunan geçici iskan
3:19
alanları yani konteyner kentler
3:21
kuruluyor ve en sonunda ki bu yıllar
3:23
alabiliyor, kalıcı konutlar inşa edilip
3:26
teslim ediliyor. Peki bu geçici iskan
3:29
dediğimiz şey ne? Sadece üstü kapalı bir
3:32
yer mi? Hayır. Kalıcı konutların yapımı
3:34
çok uzun süreceği için bunlar aslında
3:37
içinde suyu, elektriği, okulu, sağlık
3:39
ocağı gibi sosyal alanları olan küçük
3:41
planlı şehirler gibi düşünülmeli.
3:44
Konteyner kentlerde bunun en bilinen
3:46
örneği. İyi ama bu devasa operasyonun
3:49
arkasında kimler var? Bütün bunları kim
3:52
organize ediyor? Şimdi gelin sahnedeki
3:54
ana oyuncular kimler ve görevleri neler?
3:57
Onlara bir bakalım. Ve bu orkestranın
3:59
şefi hiç şüphesiz AFAD yani Afet ve Acil
4:03
Durum Yönetimi Başkanlığı. Bütün
4:05
müdahaleyi koordine etmek, iyileştirme
4:08
sürecini yönetmek ve hatta kimlerin yeni
4:10
konut hakkı kazanacağını belirlemek
4:12
hepsi AFAD'ın sorumluluğunda. Ama durun
4:16
burada çok ama çok kritik bir detay var.
4:19
AFAD bütün bu koordinasyonu yaparken bir
4:21
şeyi asla yapmaz. Şehirlerin imar
4:24
planlarını hazırlamaz ya da değiştirmez.
4:27
O görev ve o yetki yasal olarak
4:29
belediyeler ve ilgili bakanlıktadır. Bu
4:32
ayrım çok önemli ve tabii ki sahanın o
4:35
tarihi ve vazgeçilmez yüzü. Kızılay
4:39
kökeni ta 1868'deki Hilali-i Ahmer
4:42
Cemiyetine dayanıyor. Bugün de özellikle
4:45
beslenme ve acil barınma gibi konularda
4:47
iyileştirme çalışmalarının hep en ön
4:49
safında yer alıyor. Gelelim işin para
4:52
kısmına. Dusk yani doğal afet
4:55
sigortaları kurumu. Dusk'ın rolü sadece
4:57
deprem sonrası hasarı karşılamak değil.
5:00
Aslında bir göreve daha var. Zorunlu
5:02
sigorta için ruhsat gibi şartlar
5:04
arayarak binaların en başından daha
5:06
güvenli yapılmasını da bir nevi teşvik
5:08
ediyor. Şimdiye kadar binaları,
5:11
planları, kurumları konuştuk ama enkazın
5:13
altında kalan sadece beton değil değil
5:15
mi? Şimdi madalyonun diğer yüzüne yani
5:18
işin insan boyutuna, ekonomiye ve
5:20
hepsine karşı yeşeren o muhteşem
5:22
dayanışma ruhuna bakalım. Bir afet suya
5:25
atılan bir taş gibidir. İlk dalga
5:28
binaları yıkar ama artçı dalgalar
5:30
aylarca hatta yıllarca devam eder. İşte
5:33
bunlara ikincil etkiler diyoruz. Mesela
5:36
bölgedeki fabrikalar müşterilerini
5:38
kaybeder. Esnaf iş gücünü kaybeder.
5:41
Ekonomik sarsıntı uzun süre devam eder.
5:44
Peki bu kadar büyük bir yıkımın parası
5:46
nereden geliyor? Bakın 1999 Gölcük
5:49
depremi örneği çok çarpıcı. Bu devasa
5:52
iyileşme süreci sadece devlet bütçesiyle
5:54
finanse edilmemiş. Deprem vergileri,
5:57
uluslararası fonlar, halkın bağışları
5:59
hatta bedelli askerlik gelirleri çok
6:02
çeşitli kaynaklar bir araya getirilmiş.
6:04
Rakamlar, paralar bunlar işin bir
6:07
boyutu. Ama bir de paha biçilemez bir
6:10
şey var. İnsanlık hatırlayın 2011 Van
6:14
depremi sonrası tüm Türkiye'de
6:16
yankılanan bu sloganları insanların
6:18
evlerini, otellerini, yüreklerini nasıl
6:21
açtığını gösteren o inanılmaz dayanışma
6:23
anları ve belki de en derin, en görünmez
6:27
yara. Psikolojik enkaz. Afetin ilk şoku
6:31
yaşayan insanlar ciddi hafıza ve dikkat
6:33
sorunları yaşayabiliyor. İşte bu yüzden
6:36
afet zedelere sunulan psikososyal destek
6:39
en az bir çadır, bir battaniye kadar
6:41
hayati. Hatta bazen çok daha fazlası.
6:45
Peki geldik sona doğru. Bütün bu
6:47
anlattıklarımız olay anında karar
6:49
verilen şeyler mi yoksa arkasında bir
6:51
yol haritası var mı? Şimdi Türkiye'nin
6:53
afetlere karşı direncini arttırmayı
6:55
hedefleyen o resmi planlara ve toplumsal
6:58
gücün rolüne bir bakalım. Evet, kağıt
7:00
üzerinde her şey düşünülmüş. TAMP var
7:03
mesela. Yani Türkiye afet müdahale
7:05
planı. Ülkenin genel yol haritası bu.
7:08
Hep var. Yani hastane afet planı. Her
7:10
hastanenin bunu yapması yasal bir
7:12
zorunluluk. Mahalle afet planları ise
7:15
henüz zorunlu değil ama yapılması teşvik
7:17
ediliyor. Ve tüm bu anlattıklarımızı şu
7:20
can alıcı soruyla bitirelim. En detaylı,
7:23
en mükemmel şekilde hazırlanmış resmi
7:25
planlar tek başına yeterli mi? Yani
7:28
bizler olmadan, o gördüğümüz inanılmaz
7:30
dayanışma ruhu olmadan kağıt üzerindeki
7:33
planlar bir enkazı gerçekten
7:35
kaldırabilir mi? Bu sorunun cevabını da
7:37
hep birlikte düşünelim. Vakit
7:39
ayırdığınız için çok teşekkürler.
7:43
Özelliği