Up next in 10
Auzef Afet Yönetimi Senaryo Uygulamaları 2023-2024 Final Soruları
https://lolonolo.com/2026/06/26/afet-yonetimi-senaryo-uygulamalari-2023-2024-final-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Merhabalar. Bu kaynak incelememize hoş
0:02
geldiniz. Bugün ne yapıyoruz? O kafa
0:05
karıştırıcı yoğun afet yönetimi
0:07
notlarını alıyoruz ve final
0:09
sınavlarınızda veya profesyonel
0:11
hayatınızda size rehberlik edecek
0:13
sezgisel görsel bir şablona
0:15
dönüştürüyoruz. Hiç vakit kaybetmeyelim.
0:18
Hadi hemen başlayalım. Başlarken
0:20
kafamızdaki tehlike algısını tamamen
0:22
değiştirecek aslında çok temel bir soru
0:25
sormak istiyorum size. Her büyük deprem
0:27
gerçekten bir afet midir? Yani bir an
0:30
düşünün. Çoğumuz buna hiç tereddütsüz.
0:33
Kesinlikle evet deriz, değil mi? Ama
0:35
işin aslı pek de öyle değil. Bakın
0:38
tehlikenin kendisi başlı başına bir afet
0:40
değildir. Asıl afet dediğimiz şey bir
0:43
toplumun o tehlikeyle başa çıkma
0:45
kapasitesinin çökmesi, yetersiz
0:47
kalmasıdır. Yani olay sadece binaların
0:50
yıkılması veya o anki kayıplar değil.
0:53
Asıl mesele sistemin o devasa yükü
0:56
omuzlayamaması. Tamamen bizim hazırlık
0:58
seviyemizle ilgili bir durum bu. Peki bu
1:01
kapasiteyi tam olarak nasıl inşa
1:03
edeceğiz? Bunu anlamak için bugün üç ana
1:05
başlığa bakacağız. Birincisi afet
1:08
yönetiminin temel döngüsü. İkincisi
1:11
teknoloji, veri ve senaryolar. Ve son
1:13
olarak afet hafızası ve yasal yapı.
1:16
Hemen ilk bölümümüzle yani afet
1:19
yönetiminin temel döngüsü ile
1:20
başlayalım. Yıkıcı bir olaya nasıl
1:23
hazırlanıyoruz ve sonrasında nasıl tepki
1:26
veriyoruz? İşin mekaniğine bir bakalım.
1:29
Afet yönetimi döngüsünü aslında iki dev
1:31
şemsiye gibi düşünebilirsiniz. Bir
1:33
tarafta olaydan önce yürüttüğümüz
1:35
proaktif süreç yani risk yönetimi var.
1:38
Bu tamamen zarar azaltma ve hazırlıkla
1:40
ilgili. Diğer taraftaya olay başımıza
1:43
geldikten sonra mecburen devreye
1:45
soktuğumuz reaktif süreç yani kriz
1:47
yönetimi bulunuyor. Bu da müdahale ve
1:49
iyileştirme demek. Sınavlarınızda bu
1:52
proaktif ve reaktif ayrımının temel
1:54
mantığını sakın unutmayın. Tam bu
1:56
noktada yine sınavlarda sıkça karşınıza
1:58
çıkacak çok kritik bir kavrama
2:00
geliyoruz. Zarar görebilirlik yani
2:02
kırılganlığımız. Bu terim altyapımızın
2:05
ve toplumumuzun o yıkıcı etkilere tam
2:07
olarak ne kadar açık, ne kadar
2:09
savunmasız olduğunu net bir şekilde
2:11
tanımlıyor. Şunu unutmayalım. Doğanın
2:13
gücünü kontrol edemeyiz ama o güce karşı
2:16
ne kadar kırılgan olacağımız kesinlikle
2:18
bizim elimizde. Döngünün iyileştirme
2:21
yani recovery kısmına geldiğimizde ise
2:23
aklınızdan hiç çıkarmamanız gereken
2:26
hayati bir detay var. Olay sadece
2:28
molozları kaldırmak veya enkazı
2:30
temizlemekten ibaret değil. Bu işin çok
2:32
küçük bir kısmı. Asıl hedef toplumsal
2:35
işleyişi o eski normaline döndürmek ve
2:38
toplumun hem sosyal hem de ekonomik
2:40
rehabilitasyonunu tam anlamıyla
2:42
sağlamaktır. Yani çok daha derin, uzun
2:45
soluklu bir iyileşme sürecinden
2:46
bahsediyoruz. Gelelim ikinci bölümümüze.
2:49
Teknoloji, veri ve senaryolar.
2:52
Şimdi bu bahsettiğimiz döngünün o kriz
2:55
anlarını yönetmek için kullandığımız
2:57
teknolojik araçlara nasıl entegre
3:00
olduğuna bir bakalım. Bir felaket daha
3:03
kapımızı çalmadan önce olası hasarı
3:05
öngörebilmek için uzmanların kullandığı
3:08
harika bir metot var. Azalım ilişkileri.
3:11
İsmi biraz teknik gelebilir ama mantığı
3:13
çok basit. Bu metodoloji sismik
3:16
kuvvetlerin veya o sarsıcı ivmenin
3:18
depremin merkez üssünden uzaklaştıkça
3:21
nasıl gücünü kaybettiğini, nasıl
3:23
azaldığını hesaplamak için kullanılıyor.
3:25
Peki bu kadar devasa bu kadar karmaşık
3:28
veriyi nasıl eşliyoruz? Coğrafi bilgi
3:30
sistemleri kısaca CBS ile. Bu sistemi
3:33
mekansal analizleri üst üste koyduğumuz
3:36
şeffaf harita katmanları gibi düşünün.
3:38
Adım adım ilerliyorsunuz. Önce doğal
3:40
faylarını haritaya seriyorsunuz. Sonra
3:42
hasarlı binaların nerede
3:43
yoğunlaşabileceğini o haritanın üzerine
3:45
bir katman olarak ekliyorsunuz. En üstte
3:47
de çadır kentler kurmak için o en
3:49
güvenli, en stratejik konumları
3:51
yerleştiriyorsunuz. Her şey bir yapboz
3:53
gibi yerine oturuyor. Bu mekansal
3:55
analizlerin gerçek hayattaki en ünlü
3:58
uygulamalarından biri muhtemelen
4:00
sınavlarda da göreceğiniz Jika'nın
4:02
İstanbul deprem senaryosudur ve burada
4:04
aklınıza kazımanız gereken o sihirli
4:07
rakam tam olarak 4. Bu inanılmaz detaylı
4:10
çalışma tam dört farklı deprem modelini
4:12
titizlikle test etmiş ve olası tüm
4:15
sonuçları haritalandırmıştır.
4:17
Hazır verilerden bahsetmişken size hayat
4:19
kurtaracak çok net bir sınav tiosu
4:21
vereyim. Veri setlerini birbirinden çok
4:24
iyi ayırmanız gerekiyor. Mesela su,
4:26
doğalgaz ve elektrik şebekeleri. Bunlar
4:28
tartışmasız altyapı verileridir. Ama
4:31
yollar ve köprüler dediğimizde iş
4:33
değişiyor. Onlar bir altyapı şebekesi
4:35
gibi düşünülse de kesinlikle ulaşım
4:37
verileri kategorisinde
4:38
değerlendirilirler. Çok basit bir detay
4:41
gibi duruyor ama inanın sınavlarda en
4:43
çok kafayı bu karıştırıyor. Aynı
4:45
mantıkla sabit ve değişmez olan doğal
4:48
çevre verileriyle sürekli hareket
4:51
halinde olan o dinamik demografik
4:53
verilerin farkını da çok iyi
4:56
bilmelisiniz. Jeolojik, jeoteknik veya
4:59
topografik özellikler bildiğiniz gibi
5:01
doğanın kendi özellikleridir. Ancak
5:04
nüfus istatistikleri dediğimiz şey
5:06
baştan aşağı insan kaynaklı yapay çevre
5:09
verileridir. Tabii tüm bu soğuk sert
5:12
verileri ve analizleri bir kenara
5:13
bırakıp işin kalbine yani insani
5:16
boyutuna indiğimizde psikolojik ilk
5:18
yardıma dair sarsılmaz bir kuralla
5:20
karşılaşıyoruz. Nedir o kural? En büyük
5:23
hata afet zedeleri o an ne hissetmeleri
5:26
veya ne hismemeleri gerektiğini
5:28
söylemektir. Onlara bunu dikte etmektir.
5:31
Elinizdeki veriler ne kadar kusursuz
5:33
olursa olsun gerçek iyileşme o
5:35
insanların duygularına samimi bir alan
5:37
tanıdığınız an başlar. Geldik son
5:40
bölümümüze. 3. bölüm afet hafızası ve
5:43
yasal yapı. Şimdi biraz kamerayı geriye
5:45
çekip makro seviyeden bakacağız ve
5:48
Türkiye'nin afetlere müdahale
5:49
tarihindeki hafızasını bir de tüm
5:51
bunları şekillendiren yasal çerçeveyi
5:53
inceleyeceğiz. Şu anki mevcut
5:56
sistemimizin nasıl var olduğuna
5:57
bakarsanız aslında çok sarsıcı bir
6:00
tarihsel süreç göreceksiniz. 1999
6:03
yılındaki depremler sivil toplumun
6:05
devreye girmesi için koca bir milat
6:07
oldu. Ama aynı zamanda devlet
6:09
sistemindeki o bürokratik hantallığı da
6:11
çok acı bir şekilde yüzümüze vurdu. Bu
6:14
kriz hali acil çözümler bulabilmek için
6:16
kanun hükmünde kararnameleri devreye
6:18
soktu. En nihayetinde de 2009 yılında
6:22
tüm afet yönetiminin tek bir çatı yani
6:24
AFAD altında toplanıp
6:26
merkezileştirilmesine giden yolu açtı.
6:28
Bu modern yasal çerçeveye dair bir
6:31
yerlere mutlaka not etmeniz gereken iki
6:33
çok net kural var. Birincisi bir ilde
6:36
acil yardım talebinde bulunma yetkisi
6:38
tamamen ve sadece o ilin valiliğine
6:40
aittir. Başka hiçbir kuruma değil.
6:42
İkincisi de bir felaket sonrasında o en
6:45
sancılı, en kritik süreçler olan hasar
6:47
tespitleri ve hak sahipliği işlemleri
6:50
istisnasız 7269 sayılı kanuna göre
6:53
yürütülür. Ama işin garip bir tarafı
6:55
var. Masada ne kadar kusursuz
6:57
yasalarınız, ne kadar ileri teknolojiniz
7:00
olursa olsun sistem bazen gelip koca bir
7:03
duvara yani insan faktörüne
7:05
çarpabiliyor. Senilkent felaketi
7:08
anekdotu tam olarak bunun acı bir
7:10
kanıtı. düşünün dere yataklarının
7:12
ağaçlandırılması gibi kelimenin tam
7:14
anlamıyla hayat kurtaracak proaktif bir
7:17
zarar azaltma hamlesi yapılmak
7:19
isteniyor. Ama bu hayati proje bizzat o
7:22
bölgedeki köylülerin direnci ve inatçı
7:24
karşı çıkışları yüzünden maalesef
7:26
uygulanamıyor ve durduruluyor.
7:29
İşte tüm bu anlattıklarım bizi ders
7:31
çalışırken mutlaka üzerinde düşünmeniz
7:33
gereken o son vurucu soruyla başa
7:35
bırakıyor. Eğer o mükemmel coğrafi
7:38
verilere, en son teknolojilere ve çok
7:40
sağlam bir yasal çerçeveye zaten
7:42
sahipsek o zaman bizim en büyük
7:44
kırılganlığımız, en zayıf noktamız
7:47
bizzat kendi insan doğamız olabilir mi?
7:49
Sınavlara hazırlanırken ve hatta ileride
7:52
sahada çalışırken bu soruyu aklınızın
7:54
bir köşesinde hep taze tutun. Bize
7:56
katıldığınız için çok teşekkürler.
7:58
Çalışmalarınızda şimdiden bol şans ve
8:00
başarılar dilerim. Görüşmek üzere.
Jobs & Education