Up next in 10
Auzef Acil Müdahale Teknikleri 2025-2026 Vize Konu Özeti
https://lolonolo.com/2026/04/28/acil-mudahale-teknikleri-2025-2026-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Saniyelerin yaşamla
0:02
ölüm arasındaki o incecik çizgiyi
0:04
belirlediği, adrenalinin kelimenin tam
0:06
anlamıyla tavan yaptığı veteriner acil
0:08
servisine hoş geldiniz. Bugün bu görsel
0:11
rehberimizde tüylü dostlarımızın
0:13
hayatını kurtaran o inanılmaz kritik
0:15
anların perde arkasına hep birlikte
0:17
bakacağız. Hazırsanız hadi hemen
0:19
başlayalım. Bugünkü yol haritamız
0:21
oldukça net. Önce ilk adım acil triyajla
0:24
başlıyoruz. Ardından hayati belirtiler
0:26
ve vital bulgulara oradan hipovolemi ve
0:29
şok yönetimine geçeceğiz. Sonra hayat
0:31
kurtaran damar yolları diyeceğiz ve son
0:33
olarak kritik sistemik acil durumları
0:35
inceleyip toparlayacağız. Pekala hemen
0:37
konuya girelim. Birinci bölümümüz ilk
0:39
adım acil triyaj. Şimdi birçoğumuz
0:43
triyaj denince işlemin klinik kapısından
0:45
içeri girildiği an başladığını
0:47
düşünürüz. Öyle değil mi? Ama aslında
0:49
durum hiç de öyle değil. Triyaj o panik
0:51
içindeki hayvan sahibinin hastaneye
0:53
aradığı tam o ilk saniyede başlıyor.
0:56
Telefonda birisi size köpeğime araba
0:58
çarptı kanaması var diye bağırdığında
1:00
hekimin verdiği o ilk saniyelik
1:02
yönlendirme var ya işte o hayat kurtaran
1:05
tiriyaj sürecinin ta kendisi. Burada
1:08
gerçekten çok dikkat çekici bir ayrım
1:09
var. Hayvan sahipleri idranda kan yani
1:12
hematü gördüklerinde haklı olarak
1:13
dehşete düşüyorlar. Evet, kesinlikle
1:15
tıbbi bir sorun ve acil ama durmuş bir
1:17
kalp, kesilmiş bir solunum, ölümcül bir
1:19
anafilaktik şok ya da durmak bilmeyen
1:21
bir nöbet gibi seviye bir kırmızı kot
1:23
asla değil. Nedenli? Çünkü idrar
1:25
kananası hastayı saniyeler içinde
1:27
öldürmez. Odak noktamız her zaman ama
1:29
her zaman o sanii nefes alamayan o ilk
1:32
hasta olmak zorunda. Buradan hızla
1:34
ikinci bölüme geçiyoruz. Hayati
1:36
belirtiler ve vital bulgular. Hastayı
1:38
masaya aldık. Karşımızda vücut
1:41
fonksiyonlarının anlık fotoğrafını çeken
1:43
o mucizevi beşli duruyor. TPRCM kısaca
1:47
özetlersek nabız, rektalısı, solunum
1:50
sayısı, dokulara yeterli kan gidip
1:52
gitmediğini gösteren kapiler dolum
1:54
zamanı yani CRT ve hastanın çevreye
1:57
tepkisini ölçtüğümüz bilinç durumu. Bu
2:00
beşliği saniyeler içinde doğru okumak
2:02
bize o canlının hayatta kalıp
2:04
kalamayacağını anında fısıldıyor. Peki
2:06
size çok çarpıcı bir soru sorayım.
2:08
Diyelim ki hastane odasının ta diğer
2:10
ucundasınız. Hayvana henüz elinizi bile
2:13
sürmediniz. Aranızda metreler var. Bir
2:15
kedi ya da köpekte hayati bir solunum
2:18
stresi tıp dilindeki adıyla dispne
2:20
olduğunu sadece ama sadece bakarak nasıl
2:23
anlarsınız? Cevap aslında tamamen
2:26
hayvanın o saf yaşama tutunma
2:27
içgüdüsünde gizli. Biz buna ortopne
2:30
duruşu diyoruz. Hayvan rahat nefes
2:32
alabilmek için içgüdüsel olarak
2:34
dirseklerini dışa doğru açıyor. Boynunu
2:36
kas katı uzatıyor ve yatmaya kesinlikle
2:39
ama kesinlikle direnç gösteriyor.
2:41
Aslında o an yaptığı şey şu:
2:43
Akciğerlerine fiziksel olarak zorla hava
2:45
sokabilmek için kendi anatomisini can
2:47
havliyle yeniden şekillendiriyor.
2:49
Gerçekten inanılmaz değil mi? Ve geldik
2:51
en kırılma noktalarından birine. 3üncü
2:54
bölümümüz hipovolemi ve şok yönetimi.
2:57
Hastanın kan hacmi dramatik bir şekilde
2:58
düştüğünde vücut hayatta kalmak için
3:01
gerçekten çok acımasız bir seçim
3:03
yapıyor. Ne yapıyor biliyor musunuz? Kan
3:05
dolaşımını deri ve diş eti gibi
3:07
yüzeydeki bölgelerden anında çekip
3:09
alıyor. Bu yüzden o diş etlerine
3:11
baktığınızda o görmeye alışık olduğumuz
3:13
sağlıklı pembe rengi bulamıyorsunuz.
3:15
Karşınızda duran şey kanın tamamen
3:17
çekildiği dehşet verici derecede
3:19
porselen beyazı solgun bir mukoza
3:21
oluyor. İşte tam bu noktada vücudun o
3:24
çaresiz ama dahiyane iç anerm sistemi
3:26
devreye giriyor. Kan hacmi düştü mü
3:29
nöroendokrin sistem saniyeler içinde
3:31
uyarılıyor. Ardından o meşhur RAS
3:34
sistemi tetikleniyor ve kan damarları
3:36
daraltılarak yani vazokonstrüksiyon
3:38
yapılarak tansiyon mekanik olarak zorla
3:41
yukarı çekilmeye çalışılıyor. Bütün bu
3:43
karmaşık sistemin tek bir nihai amacı
3:45
var. Ne pahasına olursa olsun beyni ve
3:48
kalbi kurtarmak. Fakat burada bizi
3:50
bekleyen çok sinsi ölümcül bir tuzak
3:52
var. Hastayı kurtarmak için acilen sıvı
3:55
tedavisine başlamamız şart. Buna şüphe
3:57
yok. Ama eğer o sıvıyı olması gerekenden
4:00
biraz bile hızlı pompalarsanız zaten
4:03
zayıf düşmüş o kalbi aşırı yükler ve
4:05
sıvının akciğerlere sızmasına neden
4:07
olursunuz. Biz buna pulmoner ödem yani
4:09
akciğer ödemi diyoruz. Kısacası hastayı
4:12
kurtarayım derken dikkatsiz bir
4:14
tedaviyle onu tam anlamıyla kendi sıvısı
4:16
içinde boğma riskiniz var. Çok ince bir
4:19
çizgi. Bu da dizi bir sonraki konumuza
4:21
getiriyor. 4. bölüm. Hayat kurtaran
4:24
damar yolları. İş kedi ve köpeklere
4:26
geldiğinde kullanabileceğimiz damar
4:28
yolları aslında oldukça standart. Ön
4:31
bacakta sefalik ven, arka bacakta safen
4:33
ven, boyunda ise jugülerven. Ama durun
4:37
tam burada sınavlarda ve maalesef bazen
4:39
kliniklerde yapılan çok devasa bir
4:41
hatayı hemen çürütelim. Subkutan
4:44
abdominis. Adı inanılmaz havalı duruyor
4:46
değil mi? Ama bu devasa damar küçük
4:48
hayvanlarda kesinlikle asla bulunmaz.
4:51
Neden mi? Çünkü bu sadece ineklerde
4:53
bulunan meşhur süt damarıdır da ondan.
4:56
Tabii damarı bulmak işin sadece bir
4:58
kısmı. Doğru ekipmanı seçmek operasyonun
5:00
tam kalbi. Şoka girmiş, damarları kağıt
5:03
gibi incecik, kırılgan pediyatrik bir
5:05
yavru kediyi düşünün. Ona standart büyük
5:07
bir iğneyle girmeye çalışırsanız o
5:09
damarı anında darmadağan edersiniz. O
5:12
minicik yavrular için her zaman o en
5:14
ince olan mor renkli 26G katetere
5:17
uzanmak zorundayız. Başka şansımız yok.
5:19
Peki tansiyon cihazını her hastaya
5:21
takmak zorunda mıyız? Hayır kesinlikle
5:23
değil. Anestezi altındaki hastalar,
5:26
böbrek yetmezliği ya da kalp hastalığı
5:28
olanlar için bu tartışılamaz bir
5:30
zorunluluk. Ama basit bir ishal
5:31
şikayetiyle gelen hastada ilk işimiz
5:34
tansiyon ölçmek değil. Yalnız burada
5:36
kediler için küçücük bir parantez açmak
5:38
istiyorum. Kedilerde kan basıncının 160
5:40
mm cıvanın üzerine çıkması körlüğün veya
5:43
böbrek hasarının aniden başlayabileceği
5:45
o korkutucu ve sessiz hipertansiyon
5:47
sınırıdır. Buna çok dikkat etmeliyiz. Ve
5:50
geldik son viraja. 5. bölüm. Kritik,
5:53
sistemik, acil durumlar. Vücudumuzda tüm
5:56
o ısı kontrolünü sağlayan adeta
5:58
beynimizin derinliklerine gizlenmiş ana
6:00
bir termostat var. Hipotalaus. Hastanın
6:03
vücut ısısı düşüp hipotermiye girdiğinde
6:06
kaslar ısı üretmek için can havliyle
6:08
titremeye başlar. Ama eğer durum
6:10
kontrolden çıkarsa ve ısı belli bir
6:12
seviyenin altına düşerse işte o dahi
6:15
termostat ben buraya kadar deyip tamamen
6:17
pes eder. Titreme refleksi durur ve
6:19
hasta ne yazık ki geri dönüşü çok zor
6:22
derin bir komaya sürüklenir. İşin bir de
6:24
aşırı sıcaklık boyutu var tabii. 40.5 S
6:28
D. Bu sayının ağırlığını gerçekten
6:30
hissetmenizi istiyorum. Bu oran
6:32
özellikle o sıcak yaz günlerinde kapalı
6:35
arabalarda unutulan köpeklerin maruz
6:37
kaldığı o korkunç ölümcül ısı çarpması
6:40
eşiği. Vücut bu sıcaklığa ulaştığı an
6:43
proteinler fiziksel olarak parçalanmaya
6:45
başlar. Geri dönüşü olmayan hücresel
6:47
hasarlar ve çoklu organ yetmezlikleri
6:50
tıp bir domino taşı gibi ardı ardına
6:52
yıkılır. Karşımızda korkutucu bir başka
6:55
eşik daha var. 80 mm civa. Kanda
6:59
çözülmüş oksijeni gösteren arteriyel
7:01
parsiyel oksijen basıncı eğer bu değerin
7:04
altına düşerse işte o an hastanız o
7:07
odanın içinde tam anlamıyla
7:08
nefessizlikten boğuluyor demektir. Ciddi
7:11
bir hipoksemi tablosudur bu. Kaybedecek
7:13
tek bir saniyeniz bile yok. Derhal %100
7:16
oksijen tedavisine başlamanız gerekir.
7:19
Ritim monitörüne baktığımızda işler
7:21
aslında çok net. Sağlıklı bir kalbin
7:24
ritmini yani o normal sinüs ritmini
7:27
doğrulamak için sadece çizgilere bakıp
7:29
geçemeyiz. Kural şudur. Atriyomların
7:32
kasılmasını gösteren o küçük P dalgası
7:34
var ya işte onun mutlaka ama mutlaka her
7:37
QRS kompleksinden önce çok düzenli ve
7:40
tutarlı bir aralıkla geldiğini görmek
7:42
zorundayız. Bunu görmüyorsak çok büyük
7:44
bir sorunumuz var demektir. Sindirim
7:47
sistemi acillerinde sık sık birbirine
7:48
karıştırılan ama aslında gece ile gündüz
7:51
kadar farklı iki durumdan bahsedelim.
7:53
Kusma ve regürjitasyon. Kusma dediğimiz
7:56
şey çok aktif, eforlu ve şiddetli
7:58
örmelerin olduğu bir süreç. Genelde
8:00
kanda biriken toksinler ya da bağırsak
8:02
yangıları buna sebep oluyor. Ama
8:04
regürşitasyon orada hiçbir efor yok,
8:07
öğürme yok. Gıda pasif bir şekilde
8:09
ağızdan geri sızar. Sebebi de doğrudan
8:11
yemek borusu yangısı yani özofajittir.
8:14
İkisini karıştırırsanız bütün tedavi
8:16
planınız tamamen yanlış bir yola sapar.
8:18
Ve son olarak değinmek istediğim bir
8:20
konu daha var. Üroliatiazis
8:23
yani idrar yolunun taşlarla tıkanması.
8:26
İnanılmaz derecede yaygın ve gerçekten
8:28
son derece ölümcül bir durum. Özellikle
8:31
kırsal alanda çalışıyorsanız erkek koyun
8:33
ve boğalarda buna çok sık rastlarsınız.
8:36
Neden mi? Çünkü onların o inanılmaz
8:39
kıvrımlı ve tıkanmaya çok müsait
8:41
anatomik yapıları bu taşlar için adeta
8:43
kusursuz bir tuzak yaratıyor. Şimdi bu
8:46
rehberin sonunda sizi çok kritik bir
8:48
soruyla başa bırakmak istiyorum.
8:50
Saniyeler hızla akıp giderken, odada
8:52
inanılmaz bir panik havası eserken ve o
8:54
masadaki masumcın hayatı kelimenin tam
8:57
anlamıyla pamuk ipliğine bağlıyken o
8:59
kaosu aşıp sadece bu bilimsel
9:01
protokollere güvenecek soğukkanlılığı
9:03
kendinizde bulabilecek misiniz? Bu
9:05
incelemizde bize katıldığınız için çok
9:07
teşekkürler. Hayat kurtaran bu
9:08
bilgilerle her zaman hazırlıklı kalın.