Up next in 10
Auzef Çocukluk Döneminde Sanat ve Yaratıcılık 2024-2025 Bütünleme Soruları
https://lolonolo.com/2026/05/05/cocukluk-doneminde-sanat-ve-yaraticilik-2024-2025-butunleme-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Selamlar. Bugün çok ama çok keyifli, bir
0:02
o kadar da ufuk açıcı bir inceleme ile
0:04
karşınızdayım. Hemen konuya girelim.
0:07
Çocukların o hepimizin bayıldığı sanat
0:09
eserlerinin ardında yatan derin bilimi
0:11
ve bu sürecin onların zihinsel
0:13
gelişimlerini nasıl şekillendirdiğini
0:15
konuşacağız. Hani şu buzdolaplarımızın
0:17
kapağını süsleyen o meşhur çizimler
0:19
vardır ya koca bir kafa ve altından
0:22
çıkan çop bacaklar. Peki 4 yaşındaki bir
0:25
çocuk insanları neden istisnasız böyle
0:27
çizer? Aslında bunlar öylesine
0:30
karalamalar değil. İnanın bana bu
0:32
çizimler çocuğun zihninde aniden
0:34
parlayan ölçülebilir ve muazzam
0:36
hassaslıkta bir bilişsel sıçramanın ta
0:38
kendisi. Bu süreci tam olarak anlamak
0:41
için teori ile pratiği birleştiren bir
0:43
yol haritamız var. Önce sanat ve
0:45
gelişimsel aşamalara bakacağız. Sonra
0:47
yaratıcılığın psikolojik kuramlarını ve
0:49
ölçme testlerini konuşacağız. En sonunda
0:51
da sınıflarımızda uygulayabileceğimiz
0:53
pedagojik stratejilere değineceğiz.
0:55
Hemen ilk bölümümüzle başlayalım. Sanat
0:58
ve gelişimsel aşamalar yani çocuk
1:01
resimlerinin biyolojik gerçekliği.
1:03
Biliyor musunuz? Araştırmacı Roda Kellog
1:06
çocukların resim çizerken çok kesin
1:08
aşamalardan geçtiğini söylüyor. Her şey
1:10
o basit karalamalarla başlıyor. Sonra
1:13
okul öncesi dönemde o meşhur mandala
1:15
evresi geliyor. Daireler ve onların
1:17
içine veya dışına çizilmiş çizgiler. Ve
1:20
nihayet 4 yaş civarında o koca kafalı
1:23
çöp bacaklı figürlerin ortaya çıktığı
1:25
sembolizm aşaması. Artık o kaba şekiller
1:28
rastgele değil. Çocuk bak bu annem, bu
1:30
benim diyerek o şekilleri kendi
1:32
dünyasındaki insanların zihinsel
1:34
temsillerine dönüştürüyor. İşte burada
1:36
çok ama çok kritik bir nokta var. Erken
1:39
yaşta sanat eğitimi dediğimiz şey
1:41
çocukları geleceğin profesyonel
1:43
sanatçıları yapmak için
1:44
tasarlanmamıştır.
1:46
Amacımız yeni bir Picasso yaratmak
1:48
değil. Asıl mesele onlara derin bir
1:50
estetik duyarlılık kazandırmak. Yani
1:53
dünyayı nasıl algılayıp onunla nasıl
1:55
etkileşim kuracaklarının temelini atmak.
1:58
Tam da bu yüzden çocukları bir müzeye ya
2:00
da sanat galerisine götürdüğümüzde acaba
2:03
el göz koordinasyonları gelişiyor mu
2:05
diye düşünmemeliyiz. Lütfen bu düşünceyi
2:08
bir kenara bırakalım. odaklanmamız
2:11
gereken asıl şey onların gözlem
2:13
yeteneklerini keskinleştirmek, hayal
2:15
güçlerini ateşlemek ve içlerindeki o saf
2:18
beğeni duygusunu ortaya çıkarmaktır.
2:20
Gelelim ikinci bölümümüze. Yaratıcılığın
2:23
psikolojik kuramları.
2:26
Bakalım zihnimiz problemleri aslında
2:28
nasıl çözüyor. İlginç bir bilgi vereyim.
2:31
Max Wheimer ve Köhler gibi ünlü geştalt
2:34
psikologları yaratıcılık kelimesini
2:36
kullanmaktan pek hoşlanmazlardı. Onun
2:39
yerine üretken düşünce demeyi tercih
2:41
ettiler. Onlara göre olay sıfırdan
2:44
yoktan bir şey icat etmek değil, eldeki
2:47
parçalarla bütün arasında görünmeyen bir
2:49
ilişki kurarak problemlere yenilikçi
2:52
çözümler getirmekti. Dev bir yapbozu
2:54
bambaşka bir şekilde birleştirmek gibi
2:56
düşünün. Robert Stenberg'in zeka kuramı
2:59
da bunu destekler nitelikte. Zekayı üçe
3:01
ayırıyor. Analitik, yaratıcı ve benim
3:04
gerçekten favorim olan pratik zeka.
3:07
Pratik zekası yüksek olan çocuklar tam
3:09
birer sokak savaşçısıdır. Günlük hayatta
3:12
karşılarına çıkan krizleri o an
3:14
ellerinin altında ne varsa kullanarak
3:16
anında ve en işlevsel şekilde
3:18
çözüverirler. Bu o kadar hızlı bir
3:21
problem çözme hali ki Scamper beyin
3:23
fırtınası tekniğinin uyarlama aşamasında
3:25
bunu birebir görürsünüz. Düşünün
3:28
mutfakta makarna süzmek için
3:29
kullandığınız sıradan bir kevgiri
3:31
çocuğun önüne koyuyorsunuz. Bir de
3:33
bakıyorsunuz o kevgir anında ters
3:35
çevrilmiş. ve deliklerine özenle kaşlar
3:38
dizilmiş harika bir sergi standına
3:40
dönüşmüş. Gerçekten muazzam bir uyarlama
3:43
becerisi değil mi? Peki ama bu
3:45
becerileri nasıl ölçeceğiz? 3üncü
3:47
bölümümüze geçiyoruz. Yaratıcılığı ölçme
3:49
testleri. Hedefimiz dahililere
3:52
etiketlemek değil, süreci
3:53
değerlendirmek. Şimdi hemen çok yaygın
3:56
bir efsaneyi çürütmemiz lazım. Biz bu
3:58
testleri çocukların alnına, bu çocuk
4:00
dahi ya da üstün yetenekli etikete
4:02
yapıştırmak için yapmıyoruz. Asıl
4:04
amacımız öğrenme sürecinde sorunları
4:06
nasıl çözdüklerini ve nasıl fikir
4:09
ürettiklerini görmek. Çünkü inovasyonu
4:11
ezberci sistemlerle asla ölçemezsiniz.
4:14
Bize özgün sorular ve süreç odaklı bir
4:16
bakış açısı lazım. Mesela günümüzde
4:19
kullanılan birkaç temel testten
4:20
bahsedeyim. Gilford bataryası dediğimiz
4:23
araç daha çok şekillerden yeni nesneler
4:25
yapma veya gizli sembolleri bulma
4:28
üzerine yoğunlaşıyor. PFC testi gerçek
4:31
hayat durumlarını anlatan siyah beyaz
4:33
çizimler üzerinden ilerliyor. Volak
4:35
Kogan testi ise çok daha farklı. çocuğa
4:37
dönüp sence bir tabakla çatalın
4:39
arasındaki benzerlikler nelerdir veya şu
4:41
sıradan karton kutuyu başka hangi
4:43
amaçlarla kullanabilirsin gibi sorular
4:45
soruyor. My Rods ise tüm bu yaratıcılık
4:48
değerlendirmesini dört eşit parçaya
4:51
bölmüş. Kişi, süreç, çevre ve ürün. İşte
4:56
o meşhur 4P modeli. Yani bir öğretmen
4:59
öğrencisinin kibrit çöplerinden yaptığı
5:01
o harika nihai tabloya bakarken aslında
5:04
bu dörtlü modeldeki sadece bir boyutu
5:07
yani ürün boyutunu değerlendirmiş
5:09
oluyor. Ama şunu sakın unutmayalım. Bu
5:11
değerlendirmeleri sadece çocuğa not
5:14
verip geçmek için yapmıyoruz. Bunun çift
5:16
taraflı bir amacı var. Bir yandan çocuğa
5:18
geri bildirim sağlarken asıl kendi
5:21
öğretim programlarımızın, müfredatımızın
5:23
nerelerde zayıf kaldığını tespit
5:25
ediyoruz. Yani bir nevi kendi eğitim
5:28
sistemimizin röntgenini çekiyoruz.
5:30
Geldik anlatımımızın en can alıcı
5:32
kısmına. 4.üncü ve son bölümümüz. Sınıf
5:35
ortamı ve pedagoji, eğitimciler için
5:37
gerçek dünya uygulamaları. Sınıfta
5:39
çocukların içindeki o yaratıcı ateşi hiç
5:41
fark etmeden nasıl söndürebileceğimizi
5:43
biliyor musunuz? her çizdiklerine
5:45
otomatik olarak harika olmuş, çok güzel
5:48
diyerek, evet, yanlış duymadınız. Bu
5:51
övgü yaklaşımı pedagojik bir sabotajdır.
5:53
Çocuğu dış onaya bağımlı hale getirir ve
5:55
zamanla hevesini kırar. Bunun yerine
5:57
yorumlama yaklaşımını denemeliyiz.
5:59
Mesela bir tablo gösterip, "Sence burada
6:02
ne anlatılmak isteniyor veya sence bu
6:04
çocuk şu an ne düşünüyor diye
6:05
sorduğunuzda onlarda gerçek bir sanat
6:07
eleştirisi ve derin bir düşünme becerisi
6:09
inşa edersiniz. Tabii sadece sözlerimiz
6:12
değil, sınıflarımızın fiziksel ortamı da
6:15
inanılmaz önemli. Duvarları uyarına
6:17
boğulmuş, aşırı süslü bir sınıf
6:19
çocuklarda adeta bir görsel gürültü
6:21
yaratır ve odaklanmayı imkansızlaştırır.
6:23
O kalabalıktan kurtulup alanı
6:25
sadeleştirmeliyiz ve lütfen sanatı dört
6:27
duvar arasına hapsetmeyin. Hayatla
6:29
bütünleştirin. Çıkın dışarı. Çocuklarla
6:31
birlikte dökülen o güzel sonbahar
6:33
yapraklarını toplayın ve doğanın ta
6:35
kendisiyle harika kolajlar yapın.
6:37
Eğitimde bir dünya markası olan Rejio
6:39
Emilia yaklaşımı tam da bunu yakalamak
6:42
için pedagojik dokümantasyon denen
6:44
harika bir yöntem kullanıyor. Öğretmen
6:46
etkinlik anında bir köşede oturup sadece
6:48
sonucu beklemiyor. Anı yakalıyor. Günlük
6:51
tutuyor, fotoğraf çekiyor, video
6:53
kaydediyor. Çocuğun o eşsiz öğrenme
6:55
yolculuğunu, sanatı var etme sürecini an
6:57
be an kayıt altına alıyor. Peki ama
7:00
eninde sonunda bütün bu çabalar,
7:02
testler, o özenle hazırlanan ortamlar
7:04
neden bu kadar hayati? Çünkü çocukları
7:06
erken yaşta sanatla beslediğimizde
7:08
onlara sadece yaratıcı olmayı
7:10
öğretmiyoruz. Onların içinde değerleri
7:12
korumaya yönelik çok ama çok güçlü bir
7:15
estetik güdü inşa ediyoruz. Ve inanın
7:17
bana bu güdü onları büyüdüklerinde
7:19
yaşadıkları çevreyi ve dünyayı korumaya
7:21
kendini adamış son derece bilinçli
7:23
yetişkinlere dönüştürüyor. Bu yüzden bu
7:26
incelememizi bitirirken sizleri şu
7:28
düşünceyle başa bırakmak istiyorum.
7:31
Bugün o çocuklara verdiğiniz alışıldık
7:33
övgüleri nasıl değiştirebilirsiniz? O
7:35
görsel gürültüyü sınıflarınızdan nasıl
7:37
söküp atarsınız? Ve en önemlisi hemen
7:40
gözünüzün önünde cereyan eden o mucizevi
7:42
üretken düşünceyi bugün evet hemen bugün
7:45
belgelemeye nasıl başlayabilirsiniz?
7:47
Düşünmeye değer. Öyle değil mi? Şimdilik
7:49
hoşça kalın.
#Jobs & Education