Up next in 10
Auzef Çocuklarda Uyum ve Davranış Problemleri 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/05/14/cocuklarda-uyum-ve-davranis-problemleri-2025-2026-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba. Çocuk psikolojisi ve
0:02
davranış biliminin o karmaşık ama bir o
0:05
kadar da büyüleyici dünyasına
0:06
dalacağımız yepyeni bir kaynak
0:08
incelemesine hoş geldiniz. Biliyorsunuz
0:11
gelişim süreçlerinin mantığını kavramak
0:13
hem gerçek hayatta hem de o çetrefilli
0:16
vize sınavlarında hayat kurtarır. Bugün
0:19
çocuklarda uyum ve davranış problemleri
0:21
üzerine elimizdeki kaynak metinden
0:23
süzdüğümüz altın değerinde bilgileri
0:25
adım adım ezberlemeden tamamen
0:28
mantığıyla öğreneceğiz. Hazırsanız
0:30
başlıyoruz. Derinlere inmeden önce şöyle
0:33
bir düşünelim. Hiç dikkatinizi çekti mi?
0:36
Neden bazı çocuklar yeni bir okula, yeni
0:39
bir ortama ya da bambaşka bir arkadaş
0:41
grubuna su gibi sızıp kolayca uyum
0:43
sağlarken diğerleri bu süreçte gerçekten
0:46
çok büyük zorluklar yaşar? Yani bu
0:48
sadece basit bir karakter meselesi mi
0:50
yoksa işin arka planında saat gibi
0:52
işleyen çok daha derin yapısal gelişim
0:54
adımları mı var? İşte bugün tam da bu
0:57
sorunun cevabını bulmak için o
0:58
gelişimsel yolculuğun röntgenini
1:00
çekeceğiz. Konuyu net bir şekilde
1:02
kavramak için haritamızı dört temel
1:04
durağa böldük. 1. Bağlanma ve sosyal
1:07
öğrenme. 2. Sosyal beceriler ve gelişim.
1:11
3. Davranış problemleri ve riskler. Ve
1:14
son olarak 4. Önleme adımları ve
1:16
Erikson. Vakit kaybetmeden birinci
1:19
bölümümüzle başlayalım. Bağlanma ve
1:21
sosyal öğrenme.
1:22
>> Gelişim çizgimize en başından bir
1:24
bakalım. Bir bebek doğduğunda elbette
1:26
ilk iş onun beslenme ve barınma gibi
1:27
temel biyolojik ihtiyaçlarını
1:29
karşılamaktır. Ama burada çok yaygın bir
1:31
yanılgı var. Sanki bebeğin sadece karnı
1:33
tok, altı temizliği anne babasına hemen
1:35
bağlandığı zannedilir. Kaynağımızsa bize
1:37
hayır bu tek başına yeterli değil.
1:39
Diyor. Asıl sihir, asıla bağlanma süreci
1:41
genellikle 4 ile 6 aylar arasında ortaya
1:43
çıkan dev bir bilişsel dönüm noktasıyla
1:45
başlıyor. Yani çocuğun nesne
1:47
devamlılığını kazanmış olması ve
1:49
ebeveynlerini diğer insanlardan ayırt
1:51
edebilmesi şart. Bebek kendi iç
1:52
dünyasında annem odadan çıksa bile onu
1:54
görmesem bile o hala var diye bilmeli ki
1:57
sağlıklı bir bağlanma gerçekleşebilsin.
1:59
Peki bu bağ kurulduktan sonra çocuk
2:02
dünyayı algılamaya nasıl devam ediyor?
2:04
Sosyal öğrenme kuramı bize burada
2:06
inanılmaz güçlü bir konsept veriyor.
2:08
Dolaylı duygusallık. Bu kavram bir
2:11
kişinin sırf bir başkasının tepkisini
2:13
gözlemleyerek aynı duygusal tepkiyi
2:15
anında kendi içine kopyalaması demek.
2:17
Kulağa biraz teknik geliyor olabilir ama
2:19
emin olun birazdan vereceğim örnekle tam
2:22
olarak ne demek istediğimi
2:23
anlayacaksınız. Gözünüzde şöyle bir
2:25
canlandırın. Bir anne yerde bir böcek
2:27
görüyor ve çığlık atarak dehşete
2:29
düşüyor. Değil mi? İşte o an köşede
2:32
annesini izleyen küçük çocuk o böceğin
2:34
korkunç ve tehlikeli bir şey olduğunu,
2:37
kendisi böcekle hiçbir fiziksel deneyim
2:39
yaşamamasına rağmen saniyeler içinde
2:41
öğreniyor ve o korkuyu ediniyor. Yani
2:44
çocuklar çevrelerini ve özellikle o bağ
2:47
kurdukları kişileri adeta bir sünger
2:49
gibi emiyorlar. Duygusal dünyalarının
2:52
nasıl inşa edildiğini bundan daha
2:53
kusursuz anlatan bir örnek olamaz
2:55
sanırım. Tabii çevreden sadece korkuları
2:58
değil o güzel olumlu davranışları da
3:00
öğreniyorlar. Bunlara prososyal
3:02
davranışlar diyoruz. Yardımlaşmak,
3:04
paylaşmak, işbirliği yapmak gibi. Fakat
3:07
dikkat, sınavlarda hayat kurtaran altı
3:10
çizilesi bir detay var burada. Bir
3:12
davranışın gerçekten prososyal etiketini
3:14
alabilmesi için tamamen dışsal bir ödül
3:17
beklemeden yapılması gerekiyor. Yani
3:19
aferini almak ya da şeker kapmak için
3:21
oyuncaklarını toplayan çocuk değil,
3:23
arkadaşı düştüğünde hiçbir karşılık
3:25
beklemeden elini uzatan çocuk gerçek bir
3:28
prososyal davranış sergiliyordur. İşin
3:30
sırrı beklentisizlikte. Geldik ikinci
3:32
bölüme. Sosyal beceriler ve gelişim.
3:35
Bakalım çocuk büyüdükçe neler oluyor.
3:37
Çocuk artık dış dünyaya açılıyor ve
3:39
uyumlu bir birey olabilmesi için bazı
3:41
temel becerileri cebe koyması gerekiyor.
3:43
Neler bunlar? Bir işe başlayabilme ve o
3:46
işi sonuna kadar götürebilme,
3:47
duygularını yönetebilme, arkadaşlık
3:49
kurabilme ve akademik destek becerileri.
3:52
Yalnız burada öz düzenleme maddesine
3:55
kocaman bir parantez açalım. Öz
3:56
düzenleme sadece kendi öfkemi,
3:59
heyecanımı tutayım demek değildir.
4:00
Kaynağımız çok net bir şekilde bunun
4:03
başkalarının haklarını koruyabilmek
4:04
anlamına da geldiğini vurguluyor. Kendi
4:06
hakkını savunurken arkadaşının sırasına
4:09
da saygı gösterebilmektir öz düzenleme.
4:11
Çok kritik bir ayrım. Peki ya işler
4:13
yolunda gitmezse? Sosyal bir problem
4:16
yaşandığında uzmanların teşhis koyarken
4:18
baktığı iki temel durum vardır. Beceri
4:21
yetersizliği ve performans yetersizliği.
4:24
Beceri yetersizliği dediğimiz şey
4:26
çocuğun o davranışın nasıl yapacağını
4:28
gerçekten hiç ama hiç bilmemesi
4:30
durumudur. Performans yetersizliği ise
4:33
bambaşka bir hikaye. Burada çocuk o
4:35
beceriyi aslında biliyor. Ancak o anki
4:38
şartlar heyecan, kaygı ya da ortam
4:40
sebebiyle eyleme dökemiyor. Yani
4:42
performe edemiyor. Bilmek ile yapabilmek
4:45
arasındaki bu uçurum eğitim bilimleri
4:47
sınavlarında sizi düşürmek için
4:49
hazırlanan en favori tuzaklardan
4:51
biridir. Aman diyeyim düşmeyin. 3.üncü
4:53
bölümümüz davranış problemleri ve
4:55
riskler. İşlerin gerçekten sarpa sardığı
4:58
noktalara bakıyoruz. Problem
5:00
davranışların fitilini ateşleyen gerçek
5:02
risk faktörleri genetik yatkınlıklar,
5:04
beyin hasarları, bitmek bilmeyen kronik
5:06
yoksulluk veya ebeveynlerin boşanması
5:08
gibi ciddi sarsıntılardır. Ama toplumda
5:11
hepimizin duyduğu dillere pelesenk olmuş
5:13
bir efsane vardır. Öğretmeni çok sert,
5:16
çok disiplinli, çocuk ondan böyle oldu.
5:18
Kesinlikle yanlış. Kaynağımız bu
5:20
efsaneyi anında çürütüyor ve disiplinli
5:22
bir öğretmenin davranış problemlerinin
5:24
bir nedeni olarak asla ama asla
5:26
sayılamayacağını kanıtlarıyla ortaya
5:27
koyuyor. Peki neye göre bu davranış
5:30
normal ya da eyvah burada bir problem
5:32
var diyoruz. Dört temel kriterimiz var.
5:35
Çocuğun o davranışı hangi yoğunlukta
5:37
yaptığı, davranışın ne kadar süredir
5:39
devam ettiği yani sürekliliği, çocuğun
5:41
yaşına veya gelişim düzeyine uygun olup
5:43
olmadığı ve bu durumun onun günlük
5:46
sosyal yaşamını sekteye uğratıp
5:47
uğratmadığı. Burada yine kalemleri
5:49
hazırlayın. Çok önemli bir detay
5:51
geliyor. Çevrenin o davranışa ne tepki
5:53
verdiği veya teyzelerin, komşuların
5:55
yaklaşımı bu kriterler arasında
5:57
kesinlikle yer almaz. Ölçüt yalnızca
6:00
çocuğun kendisi ve gelişimidir.
6:02
Mahallenin ne düşündüğü değil. Karşımıza
6:05
çok sık çıkan ve maalesef birbirine
6:06
karıştırılan kavramlara da bir netlik
6:08
kazandıralım. Bir çocuğun aşırı çekingen
6:10
olması, yoğun korku duyması,
6:12
kaygılanması veya inatçılık krizlerine
6:14
girmesi. Bunların hepsi iç dünyasıyla
6:17
ilgili. Yani duygusal problemlerdir.
6:19
Ancak iş kekemeliğe geldiğinde orada
6:21
duruyoruz. Kekemelik kesinlikle duygusal
6:23
bir problem değildir. O tamamen %100 bir
6:25
dil problemidir. Bu ayrımı doğru yapmak
6:28
çocuğa doğru teşhisin konulup doğru
6:29
müdahalenin yapılması için kelimenin tam
6:32
anlamıyla hayati önem taşır. Ve 4.üncü
6:35
son bölümümüz önleme adımları ve
6:38
Erikson. Toparlıyoruz. Ortada sorunlar
6:41
var. Peki biz yetişkinler, uzmanlar veya
6:44
toplum olarak nasıl müdahale ediyoruz?
6:46
Müdahale basamaklarını üç katlı bir
6:48
piramit gibi düşünün. En altta birincil
6:51
önleme var. Bu hiçbir çocuk arasında
6:53
ayrım yapmadan genele uygulanan koruyucu
6:56
tedbirlerdir. Bir üst katta ikincil
6:58
önleme var. Bu sorunu yaşama potansiyeli
7:01
yüksek. Yani risk altındaki özel
7:03
grupları hedefler. Entepede ise üçüncül
7:06
önleme yer alır. Burası kriz noktasıdır.
7:09
Yani problemi halihazırda bizzat
7:11
yaşayan, o acıyı deneyimleyen çocuklara
7:13
yönelik yapılan direkt iyileştirici
7:15
müdahalelerdir. Bu soyut kavramları
7:18
zihnimize çivilemek için kaynağımızın
7:20
verdiği şu gerçek dünya örneğine
7:22
bakalım. Kısıtlı imkanlara sahip yoksul
7:25
bir mahallede çocuklara ücretsiz okul
7:27
öncesi eğitim sağladığınızı düşünün. Bu
7:30
hangi adıma girer? tabii ki birincil
7:32
önleme adımıdır. Neden mi? Çünkü
7:35
çocukların henüz spesifik bir davranış
7:37
problemi yok. Ortada patlak veren bir
7:39
kriz yok. Sadece problemi
7:40
tetikleyebilecek genel şartları
7:42
iyileştirmek için o bölgedeki tüm
7:44
çocukları kapsayan proaktif ve koruyucu
7:46
dev bir kalkan oluşturuyoruz.
7:48
Yolculuğumuzun akademik ayağını
7:50
kapatırken çocuk psikolojisi dendiğinde
7:52
akla ilk gelen o efsanevi ismi Erikson'u
7:55
sahneye alıyoruz. Eriksson ilkokul
7:57
yıllarını yani o 6 ile 12 yaş arasını
8:00
başarıya karşı yetersizlik duygusu
8:02
evresi olarak tanımlar. Bu yaşlardaki
8:04
çocuklar sürekli bir şeyler üretmek,
8:06
okulda başarmak ve en önemlisi takdir
8:09
edilmek isterler. Uğraşır, didinir ve
8:11
bana aferin deyin. Derler. Eğer o çocuk
8:14
bunca çabasına rağmen çevresinden
8:15
beklediği o takdiri göremezse ne olur?
8:18
benlik saygısı derin bir yara alır ve ne
8:20
yazık ki ömür boyu sırtında taşıyacağı
8:22
bir yetersizlik duygusuna hapsolur.
8:24
Bütün bu incelemenin, teorilerin ve
8:26
gelişim adımlarının sonunda hepimizin
8:29
şapkayı önüne koyup düşünmesi gereken o
8:31
vurucu soruya geliyoruz. Bizler
8:33
evlerimizde, okullarımızda veya
8:35
mahallelerimizde çocuklarımızın
8:37
gerçekten tüm kalbiyle takdir
8:38
edildiklerini hissettikleri o sağlıklı
8:41
ve güvenli ortamları yaratabiliyor
8:42
muyuz? Yoksa farkında bile olmadan
8:45
attığımız her yanlış adımla onları ömür
8:47
boyu peşlerini bırakmayacak bir
8:49
yetersizlik hissine mi itiyoruz? Bilgi
8:51
unutmayın ki ancak onu gerçek hayata,
8:53
kendi çocuklarımıza uyguladığımız da bir
8:55
güce dönüşür. Bu harika kaynak
8:57
incelememizde bana katıldığınız için
8:59
teşekkürler. Bir sonraki sefere kadar
9:01
merak etmeye, öğrenmeye ve çocukları
9:03
anlamaya devam edin. Hoşça kalın.
#Jobs & Education