Up next in 10
Auzef Çağdaş Siyasi Düşünceler 2025-2026 Vize Soruları
https://lolonolo.com/2026/04/29/cagdas-siyasi-dusunceler-2025-2026-vize-sorulari/
https://lolonolo.com
Show More Show Less View Video Transcript
0:00
Herkese merhaba ve bu incelememize hoş
0:02
geldiniz. Biliyorum siyaset teorisi
0:04
dendiğinde bazılarımızın gözü
0:06
korkabiliyor ama bugün o kalın akademik
0:08
kitapların ötesine geçip çağdaş siyasal
0:11
düşüncelerin aslında ne kadar büyüleyici
0:13
bir dünyası olduğunu keşfedeceğiz.
0:15
Düşünürlerin dünyayı anlamlandırmak için
0:17
kullandığı farklı mercekleri tek tek
0:19
takıp etrafımıza onların gözünden
0:21
bakacağız. Hazırsanız bu yoğun ama
0:24
kesinlikle ufuk açıcı serübene hemen
0:25
başlayalım. Ama önce hepimizin bildiğini
0:29
sandığı o temel soruyu soralım. Siyaset
0:31
tam olarak nedir? Yani siyaset dediğimiz
0:35
şey gerçekten bir masanın etrafında
0:37
toplanıp barışı ve uzlaşıyı aramak
0:39
mıdır? Yoksa tam tersine keskin çizgiler
0:42
çekip ortak bir düşman tanımlamak mıdır?
0:45
Biliyor musunuz? Bu asırlık soru aslında
0:47
tüm siyaset felsefesinin tam kalbinde
0:50
atıyor. Pekala, hadi konuya girelim ve
0:53
bu devasa labirentin haritasına hızlıca
0:55
bir göz atalım. 1. Siyasetin doğası 2.
0:58
Klasik ideolojiler 3. Marksist eleştiri
1:02
4. Siyasal sistem yaklaşımı ve son
1:05
olarak 5. Genişleyen eşitlik ve iktidar.
1:08
1inci bölüm siyasetin doğası. Şimdi
1:12
karşımızda siyaseti tanımlama konusunda
1:14
gece ile gündüz kadar farklı iki dev
1:16
isim var. Jürgin Habırmaz demokratik bir
1:19
ideale inanıyor. Ona göre siyaset devlet
1:22
otoritesinden ve piyasa baskısından
1:24
tamamen uzak. Özgür bireylerin rasyonel
1:26
bir şekilde tartışıp uzlaştığı o ideal
1:29
kamusal alanda gerçekleşir. Kulağa
1:31
mükemmel geliyor değil mi? Ama bir de
1:34
Karls Schmit'in çizdiği çok daha sert ve
1:36
tavizsiz bir tablo var. Schmit, "Hayır,
1:39
siyaset uzlaşı falan değildir." der.
1:41
Siyaset net bir dost düşman ayrımıdır.
1:44
Schmit'e göre bir toplumun kendi
1:46
içindeki çatışmaları bitirip bütünlük
1:48
sağlayabilmesi için dışarıdaki bir
1:50
düşmanı çok net bir şekilde tanımlaması
1:52
gerekir. Peki ama bu iki uç noktanın bir
1:56
ortası yok mu? İşte Şantal Muf tam da
1:58
burada devreye giriyor. Muf biz onlar
2:01
çatışmasının yani antagonizmanın
2:03
doğamızda olduğunu, kaçınılmaz olduğunu
2:06
kabul ediyor. Ama onun ortaya attığı o
2:08
harika agonistik çoğulculuk kavramı şu
2:11
fikre dayanıyor. Evet, çatışma doğaldır
2:14
ama demokrasi bu çatışmayı yok etmez.
2:16
Bunun yerine birbirini yok etmeye
2:18
çalışan o yıkıcı düşmanları birbirinin
2:20
var olma hakkına saygı duyan hasımlara
2:23
dönüştürür. Kesinlikle çok akıllıca bir
2:25
köprü. İkinci bölüm klasik ideolojiler.
2:29
Biraz geçmişe gidelim. Klasik liberalizm
2:32
temelde devleti sınırlandırma hedefiyle
2:34
sahneye çıkıyor ve üç sağlam sacağına
2:37
oturuyor. Bireycilik, negatif özgürlük
2:39
ve o hepimizin duyduğu meşhur bırakınız
2:42
yapsınlar ilkesi. John Locke gibi ilk
2:44
toplumsal sözleşme kuramcıları devleti
2:47
sadece ama sadece yaşama, mülkiyet ve
2:49
ifade gibi doğal haklarımızı koruyan
2:51
basit bir bekçi olarak tasarlamıştı.
2:53
Burada ufak ama çok önemli bir detaya
2:55
dikkat çekmek istiyorum. Modern çağda
2:58
gördüğümüz sendikal ahlar, haklar gibi
2:59
kavramlar bu erken dönem liberal
3:02
vizyonun veya toplumsal sözleşmenin
3:04
kesinlikle bir parçası değildi. Odak
3:06
tamamen bireyin devletten korunmasıydı.
3:09
Muhafazakarlığa geldiğimizde ise asıl
3:11
ilginç olan şey onların değişime bakış
3:13
açısıdır. Muhafazakar düşünce aydınlanma
3:16
çağının o insan hakkıyla duyduğu sonsuz
3:19
hatta belki biraz kibre varan güvenine
3:21
inanılmaz bir şüpheyle yaklaşır. Bakın
3:24
sanılanın aksine her türlü değişime
3:26
kapalı falan değillerdir. Asıl karşı
3:28
çıktıkları soyut birtım ilkeler uğruna
3:30
toplumu bir anda altüst eden radikal
3:33
devrimci değişimlerdir. Onların mottosu
3:35
basittir. değişerek korumak, koruyarak
3:38
değişmek. Yani kurumların nesiller boyu
3:40
süzülerek gelmesi gerektiğine ve
3:42
değişimin yavaş evrimsel bir dönüşümle
3:44
olması gerektiğine inanırlar. 3üncü
3:47
bölüm, Marksist eleştiri. Peki ya
3:50
tamamen farklı bir mercek takarsak Carl
3:53
Marx'ın teorisinin tam kalbinde tarihsel
3:55
materyalizm yatar. Bu yaklaşımı en
3:58
tarafsız haliyle şöyle özetleyebiliriz.
4:01
Toplumu ve tarihi şekillendiren şey
4:03
insanların ürettiği fikirler değildir.
4:05
Tam aksine ekonomik üretim ilişkileri
4:08
yani altyapı, hukuku, bilinci ve devleti
4:11
yani üst yapıyı tamamen ve doğrudan
4:13
belirler. Bu Marksist Lens'e göre
4:16
kapitalist sistemde devlet o
4:17
liberalizmin iddia ettiği gibi tarafsız
4:19
bir hakem değildir. Doğrudan sermaye
4:22
sınıfının yani burjuvazinin çıkarlarını
4:24
koruyan bir araçtır. Fakat biliyorsunuz
4:26
zamanla kapitalizm de şekil değiştirdi
4:29
ve çok daha tüketim merkezli bir hal
4:31
aldı. Doğal olarak Marksist analiz de
4:33
evrimleşti. Klasik dönemde Marx
4:35
ideolojiyi kitleleri uyutan negatif bir
4:37
yanlış bilinç olarak tanımlıyordu. Fakat
4:40
Frankfurt okulu ve Antonio Gramsiy gibi
4:42
20. yüzyıl neomarksist düşünürleri bu
4:44
tabloyu çok daha geniş bir çerçeveye
4:46
oturttular. Onların perspektifinden
4:48
ideoloji sadece bir yanılsama değil,
4:50
okullar, medya veya kültür endüstrisi
4:52
aracılığıyla rıza bizzat üretildiği
4:55
aktif bir kültürel hegemonya aracıydı.
4:57
4. bölüm, siyasal sistem yaklaşımı.
5:01
Şimdi biraz daha makro, sistemsel bir
5:03
mekaniğe bakalım. Bu düşüncenin kökleri
5:05
August Compton 19. yüzyıldaki o meşhur
5:08
pozitivist toplum anlayışına uzanıyor.
5:10
Pozitivizm diyor ki toplum ve siyaset
5:13
öyle insan iradesinin rastgele
5:15
şekillendirdiği kaotik bir alan
5:17
değildir. Tıpkı fizik gibi, tıpkı kimya
5:19
gibi toplumun da sarsılmaz doğa
5:22
yasalarına benzer kuralları vardır. Ve
5:24
siyaset de bu devasa katı bilimsel
5:27
mekanizmanın sadece çalışan bir alt
5:29
sisteminden ibarettir. İşte bu makro
5:32
bakış açısını alıp 20. yüzyılda siyaset
5:35
bilimine tam anlamıyla entegre eden isim
5:37
David Easton oldu. Easton'ın bu ünlü
5:40
modelini durmaksızın çalışan devasa bir
5:42
sibernetik sistem ya da refleksleri olan
5:45
canlı bir organizma gibi
5:46
düşünebilirsiniz. İşleyiş mantığı
5:48
aslında son derece net. Önce toplumdan
5:51
sisteme birtım girdiler yani talepler ve
5:54
destekler gelir. Sonra bu girdiler
5:56
sistemin merkezinde yer alan ve bizim
5:58
içini tam göremediğimiz o kara kutuda
6:00
işlenir ve son aşamada sistem aynı bir
6:03
canlı gibi tepki vererek kanunlar,
6:05
kararlar üretir. Yani topluma çıktılar
6:08
sunar. Yani buradaki asıl kritik nokta
6:11
şu. Neyi talep ettiğimizle devletin ne
6:14
yapmak zorunda olduğu arasındaki fark.
6:16
Vatandaşların buraya yol yapılsın, okul
6:19
veya hastane açılsın demese doğrudan bir
6:21
açık taleptir. Devletin dezavantajlı
6:24
gruplar için sosyal bir kampanya
6:25
başlatması isa kendi siyasi tercihiyle
6:28
ürettiği bir çıktıdır. Ama dikkat edin,
6:30
devletin adalet dağıtması, vergi
6:32
toplaması gibi hukuki görevleri yerine
6:34
getirmesi isteğe bağlı bir inisiyatif ya
6:37
da ekstra bir çıktı değildir. Bunlar
6:39
zorunlu anayasal görevlerdir. Sistem tam
6:42
da bu dengede çalışır. 5. bölüm
6:45
genişleyen eşitlik ve iktidar. Çağdaş
6:48
siyasi düşünce bize çok net hatta biraz
6:51
da sarsıcı bir uyarıda bulunuyor. Diyor
6:53
ki sadece yasalar önünde kağıt üzerinde
6:56
sağlanan bir eşitlik pratik hayatta tek
6:58
başına hiçbir zaman yeterli değildir.
7:00
Gerçekten adil bir eşitlikten
7:02
bahsedeceksek kültürel ve etnik
7:04
boyutların da hukuki güvence altına
7:06
alınması şarttır. Örneğin Edward Said ve
7:09
Franz Fanon gibi çığır açan postkolonyal
7:11
düşünürler tam da bunu yaptılar. Batının
7:13
kendini medeni, geri kalan herkesi ise
7:16
ilkel veya irrasyonel olarak kodladığı o
7:18
Avrupa merkezci hiyerarşiyi kelimenin
7:20
tam anlamıyla yerle bir ettiler. Tabii
7:23
bu eşitlik arayışından bahsederken hak
7:25
kategorilerini de birbirine
7:26
karıştırmamak gerek. Bütün haklar aynı
7:29
kutuya atılamaz. Örneğin oy kullanmak
7:31
veya seçilmek sizin devlet yönetimi
7:33
sistemine doğrudan erişiminizi sağlayan
7:35
siyasal haklardır. Öte yandan bir ev
7:38
veya araba almak medeni bir haktır.
7:40
Eğitim görmek toplumdaki konumunuzu
7:42
belirleyen sosyal bir haktır. Yaşama
7:45
hakkı isa tahmin edebileceğiniz gibi
7:47
hepsinin temelindeki en doğal haktır.
7:50
Şimdi asıl büyük soruya geliyoruz. Peki
7:53
tüm bu hakları, bu karmaşık sistemi, bu
7:56
devasa mekanizmayı yöneten o meşhur
7:58
iktidar aslında nerede duruyor? Michelle
8:01
Fuko'nun siyaset bilimine armağan ettiği
8:03
iktidarın mikrofiziği kavramı bu sorunun
8:06
cevabını tamamen değiştiriyor. Fuko bize
8:08
şunu muazzam bir şekilde gösteriyor.
8:10
İktidar sadece o devasa meclis
8:12
binalarında, polis merkezlerinde veya
8:15
yasa metinlerinde saklı makro bir güç
8:16
değildir. Hayır. İktidar hastanedeki
8:19
psikiyatristli hasta arasında, okuldaki
8:21
öğretmenle öğrenci arasında ve hatta
8:23
bizzat akşam yemeği yediğimiz aile
8:25
masasında her gün yeniden üretilen
8:27
toplumun ta kılcal damarlarına kadar
8:29
yayılan görünmez bir ağdır. Gördüğünüz
8:32
gibi siyaset sadece akşam haberlerinde
8:34
izlediğimiz o uzaktaki tartışmalardan
8:37
ibaret değil. Kurumların, yasaların ve
8:39
en basit gündelik ilişkilerimizin tam
8:41
merkezinde duran devasa bir yapboz.
8:44
Öyleyse bu incelememizi şu kışkırtıcı
8:47
soruyla noktalayalım. Eğer iktidar
8:49
Fuko'nun iddia ettiği gibi bu kadar
8:51
kılcal damarlarımıza kadar işlemişse,
8:53
hastanelerden okullara kadar her an her
8:56
yerde bizi sarıp sarmalıyorsa, kağıt
8:58
üzerindeki yasalar ne derse desin bizler
9:01
gerçekte ne kadar eşitiz? Kesinlikle
9:03
üzerine düşünmeye değer, değil mi? Bu
9:05
incelememizde bana eşlik ettiğiniz için
9:07
çok teşekkürler. Bu yeni merceklerle
9:09
dünyaya bakmaya ve o görünmez
9:11
mekanizmaları sorgulamaya devam edin.